Applied criminology research

Applied criminology research

Differentiated Criminal Procedural Components Applicable to White-Collar Offenders at the Trial Stage

Document Type : Original Article

Authors
Mohammad Javad fathi 1
hadi keramati moez 2
Parisa safari 3
1 Associate Professor of Criminal Law and Criminology, Farabi College, University of Tehran, Qom, Iran (Corresponding Author)
2 Assistant Professor, Department of Criminal Law and Criminology, Faculty of Law, Farabi College, University of Tehran, Tehran, Iran.
3 PhD student in Criminal Law and Criminology, Aras International Campus, University of Tehran, Aras, Iran.
10.22034/aqcr.2025.2078261.1149
Abstract
White-collar crimes pose a fundamental challenge to the criminal justice system due to their complexity, organized nature, extensive economic harm, and reliance on professional positions and social trust. Owing to their concealed nature and the use of complex administrative, financial, and corporate mechanisms, these crimes are not readily compatible with the traditional model of criminal proceedings, thereby necessitating the development of a differentiated procedural framework at the trial stage. the present study, employing a descriptive-analytical method and drawing on criminological foundations, including the Criminogenic Organizational Culture Theory, Rational Choice Theory, and Crime Risk Management Theory, analyzes the principal components of this differentiated procedural model. The findings indicate that an effective response to white-collar offenders requires the adoption of a specialized and differentiated approach at the trial stage. Key components of such an approach include limited derogation from the presumption of innocence and a shift in the burden of proof where necessary, intelligent acceleration of proceedings, provision for extended limitation periods, specialization in adjudication, restriction of the principle of equality of arms, exclusion of lenient criminal measures, and enhanced punishment where crimes are committed in an organized manner. These constitute the principal components of differentiated criminal proceedings applicable to white-collar offenders at the trial stage. based on these components, a specialized model for adjudicating such crimes can be developed that, while preserving the fundamental principles of fair trial, ensures the effectiveness and deterrent capacity of the criminal justice system.
Keywords
Differentiated Criminal Procedure
White-Collar Offenders
Shift in the Burden of Proof
Specialization in Adjudication
Subjects
- الستی، ساناز. (1388). جرم‌شناسان پیشرو (چاپ اول). بنیاد حقوقی میزان.
- پاک‌نهاد، امیر. (139۴). سیاست جنایی ریسک مدار (چاپ دوم). بنیاد حقوقی میزان.
- پاک‌نهاد، امیر. (1403). دانشنامه جرم‌شناسی نظری (چاپ سوم). بنیاد حقوقی میزان.
- پاک‌نیت، مصطفی. (1396). افتراقی شدن دادرسی کیفری (چاپ اول). بنیاد حقوقی میزان.
- توجهی، عبدالعلی. (1402). نهادهای ارفاقی در قانون مجازات اسلامی (چاپ اول). مرکز مطبوعات و انتشارات قوه قضاییه.
- جوادی، فاطمه، صالحی، سید مهدی، و قریشی، سید مهدی. (۱۳۹۸). واکاوی مبانی فقهی اماره مجرمیت در جرم پولشویی. مجله فقه و مبانی حقوق اسلامی، 52(1).
- جوان جعفری، عبدالرضا. (1389). جرایم سایبر و رویکرد افتراقی حقوق کیفری. دانش و توسعه، 17(34)، 169-193.
https://danesh24.um.ac.ir/article_27350.html
- جوانمرد، بهروز. (1398). جرایم سازمان‌یافته فراملی (جلد دوم، چاپ دوم). انتشارات جنگل.
- جوانمرد، بهروز. (1400). آیین دادرسی کیفری (جلد اول، ویراست نهم). انتشارات جنگل.
- جوانمرد، بهروز، و شفیعی خورشیدی، علی‌اصغر. (1401). حقوق کیفری اقتصادی (جلد دوم، چاپ اول). مجمع علمی و فرهنگی مجد.
- دبیرزاده، الهه. (1398). مدل‌سازی در دادرسی­های کیفری بر مبنای قدرت و آزادی (چاپ اول). مجمع علمی و فرهنگی مجد.
- رحیمی‌نژاد، اسمعیل. (1398). نظریه انتخاب عقلایی. در امیر حسن نیازپور (ویرایش)، دانشنامه علوم جنایی اقتصادی (چاپ دوم). بنیاد حقوقی میزان.
- رضوانی، سودابه. (1391). مدیریت انسان‌مدار ریسک جرم (چاپ اول). بنیاد حقوقی میزان.
- سلیمی، علی، و داوری، محمد. (1394). جامعه‌شناسی کجروی (چاپ ششم). پژوهشگاه حوزه و دانشگاه.
- شاملو، باقر، و دانش ناری، حمیدرضا. (1397). رابطه دوسویه ارزش‌ها و پیش‌فرض‌های شرکتی و فرهنگ‌سازمانی جرم‌زا. حقوقی دادگستری، 82 (102)، 55-79.
https://www.jlj.ir/article_32733.html
- شفیعی خورشیدی، علی‌اصغر. (1399). آیین دادرسی کیفری افتراقی در جرایم اقتصادی [رساله دکتری، رشته فقه و حقوق جزا دانشگاه خوارزمی].
- صادقی، آزاده، و مسرور، محمدحسین. (1403). چارچوب نظری جرایم دولتی شرکتی در پرتو جرم‌شناسی انتقادی. مطالعات حقوق کیفری و جرم‌شناسی، 54(1)، 209-240.
https://jqclcs.ut.ac.ir/article_99895.html?lang=fa
- طهماسبی، جواد. (1396). جلوه­های نوین در حقوق کیفری (مجموعه مقالات) (چاپ اول). بنیاد حقوقی میزان.
- طهماسبی، جواد. (1398). آیین دادرسی کیفری (جلد اول، چاپ چهارم). بنیاد حقوقی میزان.
- قپانچی، حسام، و دانش ناری، حمیدرضا. (1396). جرائم مالی شرکتی از گونه شناسی تا علت شناختی. دانشنامه حقوق اقتصادی، 21(6)، 142-172.
https://lawecon.um.ac.ir/index.php/article_28786.html
- قربانی، علی. (1390). دادرسی منصفانه در رویه دادگاه اروپایی حقوق بشر (چاپ اول). انتشارات حقوق امروز.
- کسن، موریس. (1402). اصول جرم‌شناسی (میـر روح ا...صـدیق، مترجم، چـاپ چهارم). انتشارات دادگستر.
- کرامتی معز، هادی. (1399). بزه‌دیده‌شناسی کودکان در شبکه‌های مجازی (چاپ اول). انتشارات دادگستر.
- کرامتی معز، هادی. (1403). جرم‌شناسی (طرح مباحث نوین در دانش جرم‌شناسی) (چاپ دوم). شرکت سهامی انتشار.
- کرامتی معز، هادی، و حسن‌آبادی، عبدالرحمن. (1400). سیاست کیفری سخت‌گیرانه در آیین دادرسی کیفری ایران (چاپ دوم). انتشارات مهرکلام.
- موحدی، جعفر. (1395). معکوس کردن بار اثبات دلیل در آیین دادرسی کیفری (چاپ دوم). مجمع علمی و فرهنگی مجد.
- موحدی، جعفر. (۱۳۹۶). مفاهیم و شیوه‌های معکوس کردن بار اثبات دلیل در جرائم سازمان‌یافته در پرتو اسناد بین‌المللی و حقوق داخلی. مطالعات بین‌المللی پلیس، 7(29)، 173-206.
http://interpol.jrl.police.ir/article_12922.html
- مهدوی‌پور، اعظم، و شهرانی کرانی، نجمه. (1393). امنیتی شدن جرم‌شناسی راهبردها و آثار آن بر حقوق کیفری. پژوهشنامه حقوق کیفری،  5(9)، 159-188.
https://journals.guilan.ac.ir/article_644.html
- میرخلیلی، سید محمود، و حسنی، محمد. (1397). سیاست جنایی افتراقی در سنت علوی با تاکید بر عهدنامه مالک. مجله حقوق اسلامی، 15(58)، 145-173.
https://hoquq.iict.ac.ir/article_34220.html
- میرزایی، محمد، و رضایی، محسن. (1399). سیاست جنایی معطوف به امنیت و آزادی (چاپ اول). بنیاد حقوقی میزان.
- نجفی ابرندآبادی، علی حسین. (1396). درآمدی بر سیاست کیفری عوام‌گرا. در کریستین لازرژ، درآمدی بر سیاست جنایی(علی حسین نجفی ابرندآبادی، مترجم، چاپ ششم). بنیاد حقوقی میزان.
- نجفی ابرندآبادی، علی حسین. (۱۳۹۸). تحولات جرم‌شناسی بزهکاری یقه‌سفیدها. در شهداد دارابی، بزهکاری یقه‌سفیدها (چاپ اول). بنیاد حقوقی میزان.
- نجفی ابرندآبادی، علی حسین. (۱۳۹۸). از جرم یقه‌سفیدی تا جرم اقتصادی. در مایکل ال بنسون و سالی ای سیمپسون، جرایم یقه‌سفیدی رویکردی فرصت مدار (اسمعیل رحیمی‌نژاد، مترجم، چاپ دوم). بنیاد حقوقی میزان.
- نجفی ابرندآبادی، علی حسین، و هاشم بیگی، حمید. (1403). دانشنامه جرم‌شناسی (چاپ هفتم). انتشارات گنج دانش.
- نوبهار، رحیم، و صیقلان، یزدان. (1396). ویژگی­ها و راهبردهای کیفرشناسی ریسک مدار. حقوقی دادگستری، 81(100)، 197-225.
https://www.jlj.ir/article_30597.html
- نیازپور، امیرحسن. (1398). تاثیرگذاری مسئولیت کیفری بر افتراقی شدن آیین دادرسی کیفری. در محسن شریفی (ویراستار)، دانشنامه مسئولیت کیفری (چاپ اول). بنیاد حقوقی میزان.
- هیوارد، کیت و همکاران. (1402). پنجاه متفکر جرم‌شناسی (ایوب اسلامیان و همکاران، مترجمان، چاپ پنجم) ، انتشارات ثالث.
- Arlen, J. (2012). Corporate criminal liability: Theory and evidence. Harvard Journal of Law & Public Policy, 37(1), 175–202.
-  Balakrishnan, K. (2025). The confluence of white-collar crimes and digital financial frauds: An empirical investigation. South Florida Journal of Development, 6(7), e5598.
-  Benson, M. L., & Simpson, S. S. (2024). White-collar crime: An opportunity perspective (4th ed.). Routledge.
-  Friedrichs, D. O. (2009). Trusted criminals: White-collar crime in contemporary society (4th ed.). Wadsworth Cengage.
- Gottschalk, P. (2016). White-collar crime: Detection, prevention and strategy in business enterprises. Palgrave Macmillan.
-  O’Malley, P. (2010). Crime and risk. Sage Publications.
-  Pontell, H. N., & Geis, G. (2022). The Oxford handbook of white-collar crime. Oxford University Press.
-  Reid, A. (2018). Financial crime in the twenty-first century: The rise of the virtual collar criminal. In N. Ryder (Ed.), White-collar crime and risk: Financial crime, corruption and the financial crisis (pp. 231–251). Palgrave Macmillan.
-  Siegel, L. J. (2018). Criminology: Theories, patterns, and typologies (13th ed.). Cengage Learning.
- Simpson, S. S., & Weisburd, D. (Eds.). (2009). The criminology of white-collar crime. Springer.