پژوهش های جرم شناسی کاربردی

پژوهش های جرم شناسی کاربردی

ضرورت باز تولید سیاست‌جنایی کارآمد و مشارکتی برای رویارویی با جرایم رمز ارزها

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
ماشااله کریمی 1
فریبا اسدی 2
1 مدیر هسته خانواده پژوهی و عضو هیأت علمی گروه حقوق، دانشگاه آیت‌الله بروجردی، بروجرد، ایران. (نویسنده مسئول). رایانامه: Karimi@abru.ac.ir
2 دانشجوی کارشناسی ارشد حقوق کیفری و جرم‌شناسی، دانشگاه آیت‌الله بروجردی، بروجرد، ایران. رایانامه: asadifariba725@gmail.com
10.22034/aqcr.2026.2068886.1089
چکیده
دگرگونی‌های سریع در الگوهای بزهکاری، به‌ویژه پیدایش جرایم سایبری مبتنی بر رمزارزها، کارآمدی و اثرگذاری سیاست‌های جنایی سنتی را با چالش‌های بنیادین روبه‌رو ساخته است. بر این اساس، هدف این نوشتار تبیین ضرورت و ارائه الگویی کارآمد از «سیاست جنایی تلفیقی» است که با بهره‌گیری از ظرفیت نهادهای غیرحاکمیتی و مشارکت عمومی، در کنار ابزارهای قهری، به مقابله با جرایم حوزه رمزارز بپردازد. نوشتار حاضر با بهره‌گیری از روش توصیفی- تحلیلی مبتنی بر مطالعات کتابخانه‌ای و داده‌های برخط و با تحلیل گزاره‌های سیاست جنایی و عدالت ترمیمی، در پی فراهم آوردن زمینه تعامل میان نهادهای حاکمیتی و مدنی جهت ارتقای امنیت اقتصادی است. نتایج پژوهش نشان از آن دارد که با تکیه صرف بر سیاست جنایی اجرایی (قهری) نمی‌توان با پیچیدگی‌های فنی جرایم رمزارزها رویارویی کرد. از این‌رو، مدل پیشنهادی نوشتار حاضر، بر پایه «تلفیق هدفمند» ابزارهای قهری و مشارکتی استوار است؛ به‌گونه‌ای بتوان که در کنار بهره‌گیری از فناوری‌های نوین، موازین حقوق بشر و مقتضیات فرهنگی را پاسداشت و با تقویت رویکردهای عدالت ترمیمی، پاسخی نظام‌مند و پیشگیرانه ارائه داد. کارآمدسازی سیاست جنایی ناظر به فضای سایبری در گرو گذار از الگو‌های متمرکز بر مدل‌های شبکه‌ای است، تا افزون ‌بر پیشگیری از جرایم رمزارزی، امنیت اقتصادی شهروندان نیز در بستر فناوری‌های نوین تضمین شود. بر پایه این پیشنهاد می‌شود که با نهادینه‌سازی مشارکت عمومی و هم‌افزایی میان نهادهای دولتی و بخش خصوصی، می‌توان سیاست جنایی پاسخگو و عدالت‌محوری را در حوزه جرایم رمزارزها تدوین کرد.
کلیدواژه‌ها
سیاست جنایی تلفیقی
عدالت ترمیمی
رمزارز
جرایم سایبری
پیشگیری مشارکتی
موضوعات

عنوان مقاله English

The need to reproduce an efficient and participatory criminal policy to confront cryptocurrency crimes

نویسندگان English

mashalah karimi 1
fariba asadi 2
1 Director of the Family Research Center and Faculty Member of the Law Department, Ayatollah Boroujerdi University Boroujerd, Boroujerd, Iran. (Corresponding Author). Email: Karimi@abru.ac.ir
2 Master's student in Criminal Law and Criminology, Ayatollah Boroujerdi University, Boroujerd, Iran. Email: asadifariba725@gmail.com
چکیده English

The rapid evolution of criminal patterns, particularly the emergence of cryptocurrency-based cybercrimes, has posed fundamental challenges to the efficacy and operational capacity of traditional criminal policies. Consequently, this study aims to elucidate the necessity of, and propose an efficient model for, an “integrated criminal policy.” This model seeks to address cryptocurrency-related offenses by leveraging the potential of non-governmental organizations and public participation, alongside conventional coercive measures. This study employs a descriptive-analytical approach, grounded in library research and the examination of online datasets. By analyzing the core tenets of criminal policy and restorative justice, the research seeks to establish a framework for interaction between governmental and civil society institutions, aiming to enhance economic security. The research findings indicate that reliance solely on executive (coercive) criminal policy is insufficient to effectively counter the technical complexities of cryptocurrency-related crimes. Therefore, the proposed model advocates for a “targeted integration” of both coercive and participatory tools. This approach aims to provide a systematic and preventive response by leveraging cutting-edge technologies and strengthening restorative justice frameworks, while simultaneously upholding human rights standards and respecting cultural imperatives. The effectiveness of criminal policy governing cyberspace depends on transitioning from centralized patterns to networked models. Such a shift is essential not only to prevent cryptocurrency-related crimes but also to ensure the economic security of citizens within the landscape of emerging technologies. Consequently, this study proposes that through the institutionalization of public participation and the fostering of synergy between governmental bodies and the private sector, a responsive and justice-oriented criminal policy can be formulated to address the complexities of cryptocurrency crimes.

کلیدواژه‌ها English

Integrated Criminal Policy
Restorative Justice
Cryptocurrency
Cybercrimes
Participatory Prevention
- بیرانوند، رضا، و سبزیانفرد، شهرام. (1397). جایگاه جامعه مدنی در حقوق کیفری با تأکید بر سیاست جنائی مشارکتی ایران. تحقیقات حقوقی تطبیقی ایران و بین‌الملل، 11(39)، 1-24.
https://sanad.iau.ir/fa/Journal/alr/Article/1057934
- تاج لنگرودی، محمدحسن، و دهدار، فرزین. (1403). چالش‌های استفاده از رمزارزها در نظام حقوقی ج.ا.ایران.  حقوق فناوری‌های نوین، 5(9)، 87-107.
https://mtlj.usc.ac.ir/article_185452.html
- خدادوست، بهنام، قیوم‌زاده، محمود، و عطازاده، سعید. (1399). سیاست جنایی تقاضامحور در جرایم مواد مخدر. فقه و تاریخ تمدن، 2(65)، 34-41.
https://sanad.iau.ir/Journal/jhc/Article/913419
- خسروی نوری‌نژاد، مریم، سلیمی، صادق، و شریفی طرازکوهی، حسین. (1402). چالش‌های حقوقی مقابله با پولشویی ناشی از بیت‌کوین با نگاهی به قوانین و مقررات ایران. فصلنامه مطالعات حقوق عمومی، 53(4)، 2230-2275.
https://jplsq.ut.ac.ir/article_95606.html
- خورشیدی کیاسری، سارا، نیکنام، امیرحسین، و همدانی، نرگس. (1404)، ردیابی دارایی‌های دیجیتال در جرایم سایبری: چالش‌های حقوقی رمزارزها و فناوری بلاکچین. حقوق سایبری، 1(3)، 21-44.
https://www.jocl.ir/article_229904.html
- دشتی، بیتا، و افشاری، مریم. (1398). مطالعه تطبیقی جرایم سایبری در ایران و حقوق بین‌الملل. پژوهشنامه حقوق تطبیقی، 3(4)، 83-110.
https://lps.journals.umz.ac.ir/article_2566.html
- ذبیح‌اله‌نژاد، وحید. (1397). ماهیت جرایم رایانه‌ای و مجازی (سایبری) و نقش پلیس فتا در پیشگیری و کشف این جرایم. فصلنامه دانش انتظامی پلیس پایتخت، 3(24)، 8-27.
- رجبی تاج امیر، ابراهیم. (1401). ضرورت اتخاذ سیاست جنایی هماهنگ بین‌المللی پلیس در مقابله با جرایم سایبری. تحقیقات حقوقی بین‌المللی، 15(55)، 1-23.
https://sanad.iau.ir/Journal/alr/Article/1058926
- رضایی نیک‌آبادی، حسین، پاکزاد، بتول، و رحمت، محمدرضا0 (1402). سیاست جنایی مطلوب در رویارویی با رفتار‌های مجرمانه ناشی از رمزارزش‌ها در ایران با نگاهی به تنظیم‌گری در رویکرد جهانی. پژوهش‌های تطبیقی فقه. حقوق و سیاست، 5(2)، 156-172.
https://csjlp.org/index.php/csjlp/article/view/307
- زیبر، اولریش. (1390). جرائم رایانه‌ای (محمدعلی نوری، رضا نخجوانی، مصطفی بختیارون و احمد رحیمی مقدم، مترجمان). گنج دانش.
- غمامی، سیدمحمدمهدی. (1397). الگوی احیای حقوق عامه با تحول در نظام هنجارها و ساختارهای قضائی. حقوق اسلامی، 15(58)، 71-99.
https://hoquq.iict.ac.ir/article_34217.html
- فرزانه کندری، نرگس، ارجمندفر، محمدمتین، و تویسرکانی، امین. (1403). چالش‌های نظام عدالت کیفری ایران در مواجهه با رمزارزها و راهکارها. حقوقی دادگستری، 89(130)، 193-220.
https://ensani.ir/fa/article/628021
- فهیمی، مهدی. (1380). جرایم رایانه‌ای و روش‌های مقابله و پیشگیری از آن. فصلنامه دیدگاه‌های حقوقی، 23 و 24، 99-111.
https://www.ensani.ir/fa/article/8271
- قلعه سلیمی، احسان. (1401). سیاست جنایی مشارکتی در فضای سایبر؛ از ضرورت و کارایی تا تدابیر اجرایی. فصلنامه علمی جامعه، فرهنگ و رسانه، 11(43)، 273-292.
https://www.jscm.ir/article_156025.html
- کوچی، سعید، و داودی، ابراهیم. (1394). نقش آموزش کارکنان در پیشگیری از جرائم فضای مجازی (مطالعه موردی کارکنان فرماندهی انتظامی تهران بزرگ). فصلنامه پژوهشهای حفاظتی ـ امنیتی دانشگاه جامع امام حسین (ع)، 3(13)، 69-89.
https://jpas.ihu.ac.ir/article_201017.html
- مرندی، الهه. (1400). سیاست جنایی مشارکتی در احیای حقوق عامه با بهره از سازمان‌های مردم نهاد. دیدگاههای حقوق قضائی، 26(96)، 227-258.
https://jlviews.ujsas.ac.ir/article_703700.html
- منصورآبادی، عباس، و منصورآبادی، علیرضا. (1403). حقوق جرایم رایانه‌ای و مجازی (چاپ اول). بنیاد حقوقی میزان.
- موحدی‌راد، عاطفه. (1405). تحلیل سیاست کیفری در مواجهه با جرایم مالی مبتنی بر فناوری بلاکچین. مطالعات علوم سیاسی، حقوق و فقه، 52(5)، 145-160.
https://civilica.com/doc/2647263/
- نبوی، سیدمهدی، حقانی‌فر، سیدمحمدرضا، کیوانی، نوید رضا، و خراطها، محمدطه. (1403). چالش‌های نظام حقوقی ایران در تنظیم‌گری رمزدارایی‌ها. فصلنامه پژوهش‌های پولی– بانکی، 17(62)، 689-720.
https://jmbr.mbri.ac.ir/article-1-2159-fa.html
 
- - Arner, D. W., Barberis, J., & Buckley, R. P. (2017). FinTech, RegTech, and the reconceptualization of financial regulation. Northwestern Journal of International Law & Business, 37(3), 371–413.          http://scholarlycommons.law.northwestern.edu/njilb/vol37/iss3/2
- Bisinelli, R. (2018). Bitcoin and Virtual Currencies – The point of view of a lawyer.
 https://www.roedl.com/insights/bitcoin-virtual-currencies
- Frankel, M. (2018). How many cryptocurrencies are there? The Motley Foo.
- Frankenfield, J. (2020). Virtual currency. Investopedia.
 http://www.investopedia.com
- Merriam-Webster. (n.d.). Cryptocurrency. In Merriam-Webster.com dictionary. Retrieved May 10, 2022.
https://www.merriam-webster.com/dictionary/cryptocurrency
- Japparova, I., & Rupeika-Apoga, R. (2017). Banking business models of the digital future: The case of Latvia. European Research Studies Journal, 20(3A), 846–860.
- Kaspersky Lab. (2022). What is cryptocurrency and how does it work? https://www.kaspersky.com/resource-center/definitions/what-is-cryptocurrency/
- Rosencrance, L. (2021). Compare NFTs vs. cryptocurrency vs. digital currency. TechTarget.
 https://www.techtarget.com/whatis/feature/Compare-NFTs-vs-cryptocurrency-vs-digitalcurrency/
- Saksonova, S., & Kuzmina-Merlino, I. (2017). Fintech as financial innovation.
-Smith, A. (1935). Wealth of nations (Vol. 1). Government Socio-Economic Edition.
- Schäffle, A. (1892). The quintessence of socialism (B. Thompson, Trans.). The Humboldt Publishing Co.
- Solntsev, S. I., Tugan-Baranovskiy, M. I., & Bilimivich, A. D. (2009). Social theory of redistribution (Monograph
- Nakamoto, S. (2008). Bitcoin: A peer-to-peer electronic cash system. https://bitcoin.org/bitcoin.pdf