پژوهش های جرم شناسی کاربردی

پژوهش های جرم شناسی کاربردی

تحلیل جرم‌شناختی تأمین مالی تروریسم در سیاست جنایی ایران و اتحادیه اروپا

مقالات آماده انتشار

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
هاشم امامی
دکتری حقوق جزا و جرم شناسی و مدرس گروه حقوق، واحد شهریار، دانشگاه آزاد اسلامی، شهریار، ایران. رایانامه: hashem.emami@iau.ac.ir
10.22034/aqcr.2026.2089058.1218
چکیده
زمینه و هدف: تأمین مالی تروریسم یکی از مهم‌ترین اشکال حمایت از بزهکاری سازمان‌یافته و خشونت‌محور است که در بستر تحولات اقتصادی، مالی و فناورانه، پیچیدگی روزافزونی یافته است. از منظر جرم‌شناختی، شناخت سازوکارهای شکل‌گیری، تداوم و گسترش این پدیده و نیز واکنش‌های تقنینی و نهادی در برابر آن، برای طراحی سیاست جنایی کارآمد ضروری است. هدف این پژوهش، بررسی تطبیقی جرم‌شناختی تامین مالی تروریسم در حقوق ایران و اتحادیه اروپا و شناسایی ظرفیت‌ها و کاستی‌های هر یک در پیشگیری و مقابله با این پدیده است.
روش: این پژوهش با روش توصیفی ـ تحلیلی نگارش یافته است.
یافته ها و نتایج: یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که اتحادیه اروپا با اتخاذ رویکردی چندلایه و مبتنی بر پیشگیری، نظارت مالی، شفافیت نهادی، مسدودسازی دارایی‌ها و همکاری فرامرزی، سازوکار نسبتا منسجمی برای کنترل تأمین مالی تروریسم ایجاد کرده است. در مقابل، نظام حقوقی ایران با وجود تصویب قوانین مرتبط، همچنان با چالش‌هایی مانند ابهام در مفاهیم قانونی، نبود تعریف و فهرست شفاف از گروه‌های تروریستی، ضعف هماهنگی نهادی و ناکارآمدی نسبی نظارت مالی مواجه است. همچنین نتایج نشان می‌دهد که تقویت شفافیت مفهومی، توسعه نظارت ریسک ‌محور، ارتقای نقش واحد اطلاعات مالی و بهره‌گیری از تجربه اتحادیه اروپا می‌تواند به بهبود سیاست جنایی و کارآمدی نظام مقابله با تأمین مالی تروریسم در ایران منجر شود.
کلیدواژه‌ها
"تأمین مالی تروریسم"
"جرم‌انگاری"
"حقوق اتحادیه اروپا"
"حقوق کیفری ایران"
"گروه ویژه اقدام مالی"
موضوعات

عنوان مقاله English

A Criminological Analysis of Terrorism Financing in the Criminal Policy of Iran and the European Union

نویسنده English

Hashem Emami
PhD in Criminal Law and Criminology, Lecturer at the Department of Law, Shahriar Branch, Islamic Azad University, Shahriar, Iran Email: hashem.emami@iau.ac.ir
چکیده English

Field and Aims:The financing of terrorism is one of the most significant forms of support for organized and violence-oriented crime, which has become increasingly complex in the context of economic, financial, and technological developments. From a criminological perspective, understanding the mechanisms underlying the formation, continuity, and expansion of this phenomenon, as well as the legislative and institutional responses to it, is essential for designing an effective criminal policy. The aim of this study is to conduct a comparative criminological analysis of terrorism financing in the legal systems of Iran and the European Union, and to identify the strengths and shortcomings of each in the prevention and control of this phenomenon.
Method:This research has been conducted using a descriptive–analytical method.
Findings and Conclusions:The findings of the study indicate that the European Union, by adopting a multilayered and prevention-oriented approach based on financial supervision, institutional transparency, asset freezing, and cross-border cooperation, has established a relatively coherent mechanism for controlling the financing of terrorism. In contrast, despite the enactment of relevant legislation, Iran’s legal system continues to face several challenges, including ambiguity in legal concepts, the absence of a clear definition and list of terrorist groups, weak institutional coordination, and the relative inefficiency of financial oversight. The results further demonstrate that enhancing conceptual transparency, developing risk-based supervision, strengthening the role of the Financial Intelligence Unit, and drawing upon the experience of the European Union could contribute to improving Iran’s criminal policy and increasing the effectiveness of its system for combating the financing of terrorism.

کلیدواژه‌ها English

"Terrorism Financing"
"Criminalization"
"European Union Law"
"Iranian Criminal Law"
"Financial Action Task Force"
- آیدین مهر، مهدی، و محمدزاده، امیررضا. (1404). ارتباط پولشویی با جرائم سازمان‌یافته و تأمین مالی تروریسم. فقه و حقوق نوین، 14(24)، 1-25.
https://www.jaml.ir/article_726426.html
- اردبیلی، محمدعلی، و میرفلاح نصیری، ندا. (1396). اجرای کنوانسیونهای بین‌المللی متضمن قاعده در ایران «استرداد یا محاکمه». حقوقی دادگستری، 81 (98)، 7-35.
https://www.jlj.ir/article_26773.html
- اسدزاده بنابی، حسین، و رسایی، محمد. (1400). تحلیل جرم‌شناختی تأمین مالی تروریسم در حقوق ایران. تحقیقات حقوق خصوصی و کیفری، 17(48)، 69-100.
https://sanad.iau.ir/Journal/jlap/Article/799457
- الهویی نظری، حمید، و فامیل زوار جلالی، امیر. (1396). مسئولیت بین‌المللی دولت‌های تأمین‌کننده مالی تروریسم. مطالعات حقوق عمومی، 47(3)، 725-746.
https://jplsq.ut.ac.ir/article_63757.html
- حیدری،مسعود. (1397). بررسی تطبیقی جرم پولشویی در فقه، حقوق ایران و اسناد بین المللی. پژوهش تطبیقی حقوق اسلام و غرب،5(3)، 65-90.
https://csiw.qom.ac.ir/article_1350.html
- چاووشی، محمدصادق؛ کرامتی معز، هادی. (1397). چالش‌ها و موانع مقابله با تأمین مالی تروریسم. علوم سیاسی، 14(42)، 105-123.
https://sanad.iau.ir/Journal/psq/Article/1102046?culture=fa
- رشیدی، بی گرد. (1403). چالش ارزهای مجازی در مبارزه با پولشویی و تأمین مالی تروریسم با تاکید بر اقدامات و توصیه‌های کارگروه ویژه اقدام مالی. کنفرانس بین‌المللی حقوق، روانشناسی، علوم تربیتی و رفتاری.
https://civilica.com/doc/2204347/
- سلطانی، فخرالدین. (1399). گروه ویژه اقدام مالی: پیشگیری از پول‌شویی و تأمین مالی تروریسم. مطالعات بین‌المللی پلیس، 11 (42)، 97-118.
http://interpol.jrl.police.ir/article_94530.html
- شمس ناتری، محمدابراهیم، و اسلامی، داود. (1394). ماهیت کیفری تأمین مالی تروریسم. مطالعات حقوق کیفری و جرم‌شناسی، 2(4 و 5)، 257-286.
https://jqclcs.ut.ac.ir/article_59074.html
- عارفی، مرتضی. (1400). درآمدی بر جرم‌انگاری تأمین مالی تروریسم: ماهیت و شیوه‌های ارتکاب. آموزه‌های حقوق کیفری، 18(21)، 247-274.
https://cld.razavi.ac.ir/article_1489.html
- عبداللهی، محسن. (1388). تروریسم حقوق بشر و حقوق بشردوستانه. تهران: موسسه مطالعات و پژوهشهای حقوقی شهر دانش.
- کارگری، نوروز. (1391). درونمایه های تروریسم. تهران: نشر میزان.
- کدخدایی، عباسعلی، و فامیل زوار جلالی، امیر. (1404). ارزیابی پایبندی دولت‌ها به توصیه‌های گروه ویژۀ اقدام مالی در مبارزه با تأمین مالی تروریسم. مطالعات حقوق عمومی، 55 (1)، 1-24.
https://jplsq.ut.ac.ir/article_93863.html
- قاسمی، ناصر؛ ثالث موید، احمد علی (1399). ارتقای اثربخشی و کارآمدی نظام مقابله با تأمین مالی تروریسم با پذیرش راهبرد نظارت مبتنی بر ریسک در بخش نهادهای مالی. دانشنامه حقوق اقتصادی، 27 (17)، 217-240.
https://lawecon.um.ac.ir/article_31163.html
- میدانی، فرید، و زمانی، سیّدقاسم. (1404). تحلیل مبنای الزام‌آوری توصیه‌نامه‌های گروه ویژه اقدام مالی، پژوهش‌های حقوقی، 24(61)، 7-30.
https://jlr.sdil.ac.ir/article_193198.html
- میرزا رسول زاده، آنیتا (1404). تحلیل حقوقی نقش شورای امنیت در تحول قواعد الزام‌آور مقابله با تأمین مالی تروریسم در حقوق بین‌الملل. مطالعات حقوق، (48)، 101-114.
https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/2286080
- نجفی ابرندآبادی، علی حسین؛ حبیب‌زاده، محمد جعفر، و بابایی، محمدعلی. (1383). جرائم مانع (جرائم بازدارنده). مدرس علوم انسانی، 8(37)، 23-48.
https://www.noormags.ir/view/en/articlepage/50896
- نصیرزاده، محمد، و محمد علی‌پور، فریده. (1401). حقوق شهروندی، امنیت شهروندان و مبارزه با تروریسم در اروپا. تحقیقات سیاسی بین‌المللی، 14(52)، 16-25.
https://sanad.iau.ir/journal/pir/Article/696852?jid=696852
- وزیری، وحید، و حاجی‌ده‌آبادی، محمد علی. (1399). بررسی جرم‌شناختی تأمین مالی تروریسم. پژوهش‌های سیاسی و بین‌المللی، 11(43)، 157-179.
https://sanad.iau.ir/Journal/jpir/Article/945030
 
- Albanese J, Reichel P. (2014). Transnational organized crime: an overview from six continents. London: Sage.
- Amicelle, A. (2008). Etat des lieux de la lutte contre le financement du terrorism: entre critiques et recommendations. Cultures & Conflicts, (71), 169-176.
https://journals.openedition.org/conflits/16773
- Baker, R. (2005). How Dirty Money Thwarts Capitalism's True Course. Financial Times, October 11, 2005. Republished by Global Financial Integrity.
- Koker, Louis De, Jentzsch, Nicola (2013). Financial inclusion and financial integrity: Aligned incentives? World development.
-Kyomugisha, A. (2025) The Role of Health Economics in Shaping Policy Decisions, Kampala International University II.
- Naheem M.A. (2019) Anti-money laundering/trade-based money laundering risk assessment strategies–action or re-action focused?, Journal of Money Laundering Control.
- Omenma, J. Tochukwu, Onyango, Moses. (2020). African Union Counterterrorism Frameworks and Implementation Trends among Member States of the East African Community, Sage Journals, 76 (1), 103-119.
https://ideas.repec.org/a/sae/indqtr/v76y2020i1p103-119.html
- Pol, Ronald F. (2020). Anti-money laundering: The world's least effective policy experiment? Together, we can fix it, Journal Policy Design and Practice, 3(1), 73-94.
https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/25741292.2020.1725366
-Schumacher , B. (2012) The Influence of the Council of Europe on the European Union: Resource Exchange and Domain Restriction as Venues for Inter-Institutional Influence, The Influence of International Institutions on the EU.
- Vervaele, J. (2013). Economic crimes and money laundering: a new paradigm for the criminal justice system? In B. Unger & D. van der Linde (Eds.), Research Handbook on Money Laundering Cheltenham: Edward Elgar Publishing.

  • تاریخ دریافت 28 اردیبهشت 1405
  • تاریخ بازنگری 22 خرداد 1405
  • تاریخ پذیرش 23 خرداد 1405
  • تاریخ اولین انتشار 23 خرداد 1405
  • تاریخ انتشار 23 خرداد 1405