پژوهش های جرم شناسی کاربردی

پژوهش های جرم شناسی کاربردی

تحلیل جامعه‌شناختی قلدری دانشگاهی با محوریت نظریة دغدغه‌مندی اجتماعی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
سعید کبیری 1
کرم الله جوانمرد 2
جواد مداحی 3
1 استادیار گروه مطالعات اجتماعی، پژوهشگاه مطالعات فرهنگی و اجتماعی، تهران، ایران. (نویسنده مسئول). رایانامه: s.kabiri@iscs.ac.ir
2 استادیار گروه علوم اجتماعی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه آیت‌الله بروجردی (ره)، بروجرد، ایران. رایانامه: k.javanmard@abru.ac.ir
3 استادیار گروه آموزش علوم اجتماعی، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران. رایانامه: j.maddahi@cfu.ac.ir
10.22034/aqcr.2026.2074136.1129
چکیده
زیست دانشجویی که در ذات خود باید تجربه‌ای از همزیستی، تعامل، حمایت متقابل و رشد فردی و جمعی باشد، گاه به صحنه‌ای برای نمایش تمایز، رقابت، طرد، سلطه و خشونت نمادین تبدیل می‌شود. هدف از پژوهش حاضر بررسی تأثیر مؤلفه‌های نظریه دغدغه‌مندی اجتماعی اگنیو (2014) بر مبادرت به قلدری در میان دانشجویان خوابگاهی دانشگاه تهران بود. جامعه آماری شامل کلیه دانشجویان دختر و پسر خوابگاهی بود و حجم نمونه نهایی 370 نفر تعیین شد. داده‌ها با استفاده از پرسشنامه‌های مبادرت به قلدری (لیو و همکاران، 2020) و مقیاس چندبعدی دغدغه‌مندی اجتماعی (شادمنفعت و همکاران، 2021؛ کبیری و همکاران، 2022؛ 2024) جمع‌آوری شد. تجزیه و تحلیل داده‌ها با مدل‌سازی معادلات ساختاری در Amos نسخه 24 و آزمون‌های آماری در SPSS نسخه 27 انجام شد. یافته‌ها نشان داد که تمامی مؤلفه‌های دغدغه‌مندی اجتماعی شامل تمایل به پیروی از شهودهای اخلاقی (ضریب بتا: 292/0-)، توجه به رفاه دیگران (ضریب بتا: 215/0-)، تمایل به روابط نزدیک با دیگران متعارف (ضریب بتا: 246/0-) و تمایل به همنوایی با هنجارهای اجتماعی (ضریب بتا: 235/0-)، تأثیر معنادار و منفی بر مبادرت به قلدری دانشجویان دارند. علاوه بر این، مسیرهای میانجی اهمیت فرآیندهای غیرمستقیم را در کاهش قلدری تأیید کرد؛ به‌طوری که توجه به رفاه دیگران میانجی رابطه بین شهودهای اخلاقی و قلدری (ضریب بتا: 107/0-) و تمایل به همنوایی با هنجارهای اجتماعی میانجی رابطه بین تمایل به روابط نزدیک با دیگران و قلدری (ضریب بتا: 069/0-) بود. این یافته‌ها همسو با نظریه اگنیو بوده و بر اهمیت ارتقای دغدغه‌مندی اجتماعی به‌عنوان یک عامل پیشگیرانه در محیط‌های دانشگاهی تأکید دارد. پژوهشگران و مدیران آموزشی می‌توانند با طراحی برنامه‌های آموزشی و فرهنگی، رفتارهای همدلانه، رعایت هنجارهای اجتماعی و تقویت اخلاق دانشجویان را ترویج دهند تا از بروز قلدری پیشگیری شود.
کلیدواژه‌ها
واژه‌های کلیدی: قلدری
دغدغه‌مندی اجتماعی
دانشجویان
مدل‌سازی معادلات ساختاری
موضوعات

عنوان مقاله English

Sociological Analysis of University Bullying Centered on the Social Concern Theory

نویسندگان English

Saeed Kabiri 1
Karamullah Javanmard 2
Javad Maddahi 3
1 Assistant Professor, Department of Social Studies, Institute for Social and Cultural Studies, Tehran, Iran. (Corresponding Author). Email: s.kabiri@iscs.ac.ir
2 Assistant Professor, Department of Social Sciences, Faculty of Humanities, Ayatollah Boroujerdi University, Boroujerd, Iran. Email: k.javanmard@abru.ac.ir
3 Assistant Professor, Department of Social Science Education, Farhangian University, Tehran, Iran. Email: j.maddahi@cfu.ac.ir
چکیده English

Student life, which inherently should be an experience of coexistence, interaction, mutual support, and individual as well as collective growth, sometimes turns into an arena for displaying differentiation, competition, exclusion, domination, and symbolic violence. The objective of the current study was to investigate the impact of the components of Agnew’s (2014) Social Concern Theory on bullying perpetration among dormitory students at the University of Tehran. The statistical population comprised all male and female dormitory students, and the final sample size was determined to be 370370370 individuals. Data were collected using the Bullying Perpetration Questionnaire (Liu et al., 2020) and the Multidimensional Scale of Social Concern (Shadmanfaat et al., 2021; Kabiri et al., 2022; 2024). Data analysis was conducted using Structural Equation Modeling (SEM) in Amos version 24 and statistical tests in SPSS version 27. Results indicated that all components of social concern—including moral intuitions (β = -.292), care for others (β = -.215), desire for close ties with conventional others (β = -.246), and conformity to social norms (β = -.235)—had significant negative effects on students’ bullying behavior. Moreover, mediation analyses highlighted the importance of indirect mechanisms in reducing bullying, with care for others mediating the relationship between moral intuitions and bullying (β = -.107) and conformity to social norms mediating the relationship between desire for close ties and bullying (β = -.069). These findings align with Agnew’s theory and underscore the importance of enhancing social concern as a preventive factor in university settings. Educators and administrators can promote prosocial behavior, adherence to social norms, and ethical development among students through targeted educational and cultural programs to prevent bullying.

کلیدواژه‌ها English

Keywords: Bullying
Social Concern
Students
Structural Equation Modeling
- بابایی، ابوالفضل، واحدی، شهرام، ادیب، یوسف، و ایمان‌زاده، علی. (۱۴۰۰). تجربه زیستۀ نوجوانان پسر از مکانیسم بی‌تفاوتی اخلاقی و قلدری: یک مطالعۀ نظریۀ زمینه‌ای. علوم روانشناختی، ۲۰(۹۷)، ۴۷-۶۲.
https://psychologicalscience.ir/article-1-945-fa.html
- حسینی، سیده آمنه، زندی، محمدرضا، و تدین، عباس. (1402). ضرورت‌سنجی جرم‌انگاری پدیده قلدری مجازی در حقوق کیفری ایران و آمریکا. حقوق تطبیقی، 1(19)، 219-244.
https://law.mofidu.ac.ir/article_702234.html
- حسن‌پور، محمد، قاسمی، ناصر، و محسنی، فرید. (1404). نقش مداخلات خانواده محور در پیشگیری از انحرافات شایع اطفال و نوجوانان. پژوهش‌های جرم‌شناسی کاربردی، 3(10)، 179-200.
https://www.qacr.ir/article_735096.html
- شاویسی‌زاد، سعید، و خان‌محمدی، فرامرز. (۱۳۹۸). رابطه الگوهای دلبستگی و خصوصیات شخصیتی با قلدری در دانش‌آموزان مقطع متوسطه. مجله پیشرفت‌های نوین در روانشناسی، علوم تربیتی و آموزش و پرورش، ۲(۱۳)، 123-135.
https://www.jonapte.ir/showpaper/794854
- عبدالمحمدی، کریم، غدیری، فرهاد، و محمدزاده، علی. (۱۴۰۲). پیش‌بینی پرخاشگری سایبری بر اساس همدلی، بی‌تفاوتی اخلاقی و نشخوار خشم در نوجوانان. پژوهش‌های روانشناسی اجتماعی، ۱۳(۵۰)، ۱۵-۳۰.
https://www.magiran.com/paper/2611951
- علیوردی‌نیا، اکبر، و اندراجمی، سیده سحر. (۱۴۰۲). مطالعۀ جامعه‌شناختی ایده‌پردازی خودکشی دانشجویان: آزمون تجربی نظریه‌های فعالیت روزمره و فشار عمومی اگنو. جامعه‌شناسی کاربردی، ۳۴(۴)، ۸۱-۱۰۴.
https://jas.ui.ac.ir/article_28008.html
- علیوردی‌نیا، اکبر؛ ریسمانچی، ناهید. (۱۳۹۸). تأثیر بزه‌دیدگی سایبری و سنتی بر رفتارهای انحرافی دانشجویان. راهبرد فرهنگ، ۱۲(۴۵)، ۹۷-۱۳۰.
https://www.jsfc.ir/article_95600.html
- میرعشقی، امیر، الله‌وردی، فرهاد، و حاجی‌تبار فیروزجایی، حسن. (1403). بررسی تطبیقی رویکردهای فقه اسلامی و حقوق مدرن در مقابله با پدیده سایبر بولینگ. نشریه حقوق و مطالعات سیاسی، 4(4)، 580-594.
https://jlps.samipubco.com/article_214784.html
- Agnew, R. (2011). Toward a unified criminology: Integrating assumptions about crime, people and society. New York, NY: NYU Press.
- Alami, A., Shahghasemi, Z., Ghochan, A. D. M., & Baratpour, F. (2015). "Students’ aggression and its relevance to personal, family, and social factors. " Iranian Red Crescent medical journal, 17(12): 1-13.
- Al-Darmaki, F., Al Sabbah, H., & Haroun, D. (2022). Prevalence of bullying behaviors among students from a national university in the United Arab Emirates: a cross-sectional study. Frontiers in psychology, 13, 768305.
- Beccaria, C. (2016). On crimes and punishments. Transaction Publishers.
- Bussu, A., Pulina, M., Ashton, S. A., Mangiarulo, M., & Molloy, E. (2025). Cyberbullying and cyberstalking victimisation among university students: A narrative systematic review. International Review of Victimology, 31(1), 59-90.
- Carmichael, S., & Piquero, A. R. (2004). Sanctions, perceived anger, and criminal offending. Journal of Quantitative Criminology, 20(4), 371-393.
- Chouhy, C., Agnew, R., & Cullen, F. T. (2014). Social concern and crime. In Oxford handbook topics in criminology and criminal justice. Oxford University Press. https://doi.org/10.1093/oxfordhb/9780199935383.013.135
- Chouhy, C., Hochstetler, S. T., & Cullen, F. T. (2017). Social concern and delinquency: An empirical assessment of a novel theory. Deviant behavior, 38(1), 94-117.
- Clarke, R. V., & Cornish, D. B. (2001). Rational choice. Explaining criminals and crime: Essays in contemporary criminological theory, 23-42.
- Craig, J. M. (2017). The effects of social concern on white-collar offending. Deviant behavior, 38(7), 837-854.
- Felson, M., & Eckert, M. A. (2017). Introductory criminology: The study of risky situations. Routledge.
- Ferguson, C. J. (2010). Genetic contributions to antisocial personality and behavior: A meta-analytic review from an evolutionary perspective. The Journal of social psychology, 150(2), 160-180.
- Gholami, M., Thornberg, R., Kabiri, S., & Yousefvand, S. (2025). From Dark Triad Personality Traits to Digital Harm: Mediating Cyberbullying Through Online Moral Disengagement. Deviant Behavior, 1-19.
- Gómez-Galán, J., Lázaro-Pérez, C., & Martínez-López, J. Á. (2021). Trajectories of victimization and bullying at university: Prevention for a healthy and sustainable educational environment. Sustainability, 13(6), 3426.
- Gottfredson, M. R. (1990). A general theory of crime. Reading/Stanford University Press.
-Heffernan, T., & Bosetti, L. (2023). University bullying and incivility towards faculty deans. International Journal of Leadership in Education, 26(4), 604-623.
- Hirschi, T. (1989). Exploring alternatives to integrated theory. Theoretical integration in the study of deviance and crime: Problems and prospects, 37-49.
- Hong, H., Han, Y., & Lee, D. H. (2020). Unselfish motivations and deviance: An empirical examination of social concern theory among South Korean adolescents. Deviant Behavior, 41(6), 705-717.
- Kabiri, S., Choi, J., Kruis, N., Shadmanfaat, S. M., & Lee, J. (2022). Social concern as a means of understanding the risk of workplace deviance. Deviant Behavior, 43(8), 939-958.
- Kabiri, S., Donner, C. M., Shadmanfaat, S. M., & Rahmati, M. M. (2024). School bullying among Iranian Adolescents: Considering a higher moderation model in situational action theory. International Journal of Bullying Prevention, 6(2), 149-162.
- Kabiri, S., Donner, C. M., Shadmanfaat, S. M., & Rahmati, M. M. (2024). School bullying among Iranian Adolescents: Considering a higher moderation model in situational action theory. International Journal of Bullying Prevention, 6(2), 149-162.
- Kabiri, S., Shadmanfaat, S. M. S., Choi, J., & Yun, I. (2020). The impact of life domains on cyberbullying perpetration in Iran: a partial test of Agnew's general theory of crime. Journal of criminal justice, 66, 101633.
- Kabiri, S., Shadmanfaat, S. M., Pauwels, L. J., Donner, C. M., Cochran, J. K., & Hardyns, W. (2024). Can social concern theory explain quarantine-related misbehavior during the COVID-19 pandemic? An inquiry in the urban context of Iran. Crime & Delinquency, 70(4), 1173-1195.
- Keashly, L., & Neuman, J. H. (2010). Faculty experiences with bullying in higher education: Causes, consequences, and management. Administrative Theory & Praxis, 32(1), 48-70.
- Komasi, S., Saeidi, M., Soroush, A., Zakiei, A. J. J. o. i., & research, v. (2016). The relationship between brain behavioral systems and the characteristics of the five factor model of personality with aggression among Iranian students. Journal of Injury Violence Research, 8(2), 67–74.
- Liu, W., Qiu, G., & Zhang, S. (2022). Situational action theory and school bullying: Rethinking the moral filter. Crime & Delinquency, 68(4), 572-593.
- Mahasneh, R., Elsherbiny, A., Ghbari, T., & Hammouri, M. (2024). Navigating Cyberbullying: A Cross-National Study of Forms and Responses among University Students in an Online Learning Environment. Journal of Social Studies Education Research, 15(3), 229-256.
- Olweus, D. (1997). Bully/victim problems in school: Facts and intervention. European journal of psychology of education, 12(4), 495-510.
- Piquero, A. R., Paternoster, R., Pogarsky, G., & Loughran, T. (2011). Elaborating the individual difference component in deterrence theory. Annual Review of Law and Social Science, 7(1), 335-360.
- Posick, C., Rocque, M., & Rafter, N. (2014). More than a feeling: Integrating empathy into the study of lawmaking, lawbreaking, and reactions to lawbreaking. International journal of offender therapy and comparative criminology, 58(1), 5-26.
 - Rospenda, K. M., Richman, J. A., Wolff, J. M., & Burke, L. A. (2013). Bullying victimization among college students: Negative consequences for alcohol use. Journal of addictive diseases, 32(4), 325-342.
- Shadmanfaat, S. M., Choi, J., Kabiri, S., & Lee, J. (2021). Impact of social concern on cyberbullying perpetration in Iran: Direct, indirect, mediating, and conditioning effects in Agnew’s social concern theory. Deviant Behavior, 42(11), 1436-1457.
- Siddiqui, S., Schultze-Krumbholz, A., & Kamran, M. (2025). Bullying roles, moral disengagement, and motivational perceptions among university students. Frontiers in Sociology, 9, 1511340.
- Smith, Peter K.(2014). Understanding School Bullying: Its Nature & Prevention Strategies. London: Sage Publications.
- Smith, Peter K., Leticia López-Castro, Susanne Robinson, and Anke Görzig.(2019). Consistency of gender differences in bullying in cross-cultural surveys. Aggression and Violent Behavior, 45, 33–40.
- TenEyck, M., & Barnes, J. C. (2019). A preliminary test of the association between Agnew’s social concern and criminal behavior: Results from a nationally representative sample of adults. Deviant Behavior, 40(2), 187-204.
- Walsh, A. (2024). Understanding biosocial criminology: A paradigm for the 21st century. Edward Elgar Publishing.
- Zavala, E., & Caraballo, K. (2024). Social concern theory and family violence among Latino families. Journal of interpersonal violence, 39(11-12), 2373-2394.