تاثیر اطلاع‌رسانی و آموزش از طریق شبکه‌های اجتماعی مجازی در پیشگیری از گرایش اطفال و نوجوانان به مصرف مواد مخدر و داروهای روانگردان

کریمی, رضا; خیرمند, زهرا

doi:10.22034/aqcr.2025.2048744.1045

تاثیر اطلاع‌رسانی و آموزش از طریق شبکه‌های اجتماعی مجازی در پیشگیری از گرایش اطفال و نوجوانان به مصرف مواد مخدر و داروهای روانگردان

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

رضا کریمی ¹ ^¶

زهرا خیرمند ²

¹ دانشیار گروه علم اطلاعات و دانش‌شناسی، دانشگاه قم، قم، ایران. (نویسنده مسئول). رایانامه: karimirez@gmail.com

² کارشناسی ارشد کارشناسی ارشد علم اطلاعات و دانش شناسی دانشگاه قم، قم ایران. رایانامه: ZahraKheirmand@gmail.com

10.22034/aqcr.2025.2048744.1045

چکیده

زمینه و هدف: لزوم استفاده از مداخلات آموزشی جهت پیشگیری از گرایش اطفال و نوجوانان به مصرف مواد مخدر و داروهای روانگردان تاثیر اطلاعرسانی و آموزش از طریق شبکه‌های اجتماعی ضروریست. بنابراین، هدف از پژوهش حاضر، بررسی تاثیر اطلاع‌‌رسانی و آموزش از طریق شبکه‌‌های اجتماعی مجازی در پیشگیری از گرایش اطفال و نوجوانان به مصرف مواد مخدر و داروهای روانگردان است.
روش: پژوهش حاضر از لحاظ هدف، کاربردی و از لحاظ روش، پیمایشی است. شیوه گردآوری داده‌ها توصیفی-همبستگی است. جامعه آماری پژوهش شامل کتابداران شاغل در نهاد کتابخانه‌های عمومی استان اصفهان است که بعد از نمونه‌گیری، تعداد 400 پرسشنامه بین کارکنان توزیع شد. ابزار گردآوری دادهها، پرسشنامه محقق‌ساخته بود که جهت تجزیه و تحلیل از آزمونهای خی دو، تی و فریدمن و همبستگی و از نرم‌افزار SPSS استفاده شد.
یافته‌ها و نتایج: شبکههای مجازی بستر مناسبی برای اطلاع‌رسانی و آموزش و پیشگیری از گرایش اطفال و نوجوانان به مصرف مواد مخدر و داروهای روانگردان است و میزان تاثیر آموزش در رسانه‌های اجتماعی در سطح بالایی قرار دارد. همچنین، قرارگرفتن در معرض پیامهای پیشگیری از رسانههای اجتماعی با اجتناب مصرف مواد همراه است و همبستگی مستقیمی میان نظرات کتابداران و اعضای کودک و نوجوان در خصوص اثرگذاری رسانه‌های اجتماعی در پیشگیری از اعتیاد وجود دارد. از طریق انتشار مقالات، ویدیوها، پست‌ها و پادکست‌ها در شبکه‌های اجتماعی می‌توان به افراد در مورد اثرات منفی اعتیاد و راهکارهای پیشگیری از آن آموزش داد. کتابخانهها می‌توانند به عنوان منابع اطلاعاتی و فرهنگی برای نوجوانان عمل کنند و به آن‌ها کمک کنند تا از افتادن در دام اعتیاد جلوگیری کنند. کتابداران می‌توانند جلسات آموزشی و کارگاه‌هایی در مورد اعتیاد و راهکارهای پیشگیری از آن برگزار کنند تا نوجوانان اطلاعات لازم را دریافت کنند.

کلیدواژه‌ها

شبکه‌های اجتماعی

اعتیاد

آموزش

کتابداران

پیشگیری

عنوان مقاله English

Effect of information and education through virtual social networks in preventing the tendency of children and adolescents to use narcotics and psychotropic drugs

نویسندگان English

Reza Karimi ¹

Zahra Kheirmand ²

¹ Associate Professor, Department of Information Science and Knowledge, University of Qom, Qom, Iran. (Author). Email: karimirez@gmail.com

² Master of Information Science and Knowledge, University of Qom, Qom, Iran. Email: ZahraKheirmand@gmail.com

چکیده English

Field and Aims: The need to use educational interventions to prevent the tendency of children and adolescents to use narcotics and psychotropic drugs, the effect of information and education through social networks is necessary. Therefore, the purpose of this research is to investigate the impact of information and education through virtual social networks in preventing the tendency of children and adolescents to use narcotics and psychotropic drugs.
Method: The current research is applied in terms of purpose and survey method. The method of data collection is descriptive-correlation. The statistical population of the research includes librarians working in public libraries of Isfahan province, after sampling 400 questionnaires were distributed among the employees. The tool for collecting the research was a questionnaire made by the researcher, the validity and reliability of that item.
Findings and Conclusions: Virtual networks are a suitable platform for informing, educating, and preventing children and adolescents from using drugs and psychotropic drugs, and the level of effectiveness of education on social media is high. Also, exposure to prevention messages on social media is associated with avoiding drug use, and there is a direct correlation between the opinions of librarians and children and adolescents regarding the effectiveness of social media in preventing addiction. By publishing articles, videos, posts, and podcasts on social networks, people can be educated about the negative effects of addiction and ways to prevent it. Libraries can act as information and cultural resources for adolescents and help them avoid falling into the trap of addiction. Librarians can hold educational sessions and workshops on addiction and ways to prevent it so

کلیدواژه‌ها English

Social Networks

Addiction

Education

Librarians

prevention

- پورمنافی، ابوالفضل؛ قربانی، ابراهیم. (1397). پیشگیری نوین: نقش رسانه مجازی در پیشگیری از گرایش به مواد مخدر در فضای سایبر. اعتیادپژوهی. ۱۲ (۴۹)، 22-9.

https://etiadpajohi.ir/article-1-1918-fa.html

-عبدالهی، سامان. (1403). امکان‌سنجی اجرای مدل پیشگیری رشدمدار از گرایش به مصرف مواد مخدر و داروهای روانگردان کودکان کشور انگلستان در ایران. اعتیادپژوهی. ۱۸ (۷۲)، 210-189.

https://etiadpajohi.ir/browse.php?a_id=3027

-عبدالهی، سامان؛ دارابی، شهرداد؛ چگنی، مهدی. (1400). پیشگیری خانواده‌محور از گرایش اطفال و نوجوانان به مصرف مواد مخدر و روان‌گردان با نگاهی به آموزه‌های قرآنی. بصیرت و تربیت اسلامی، 18(57)، 151-172.

doi: 10.22034/init.2021.96169

- کاری یو، روبر. (1381). مداخله روان‌شناختی- اجتماعی زودرس در پیشگیری از رفتارهای مجرمانه. ترجمه: علی حسین نجفی ابرندآبادی. تحقیقات حقوقی، (36-35)، 304-267.

https://lawresearchmagazine.sbu.ac.ir/article_56558.html

-قلی‌زاده، بهنام (1393). نقش رسانهها در پیشگیری از سوء‌مصرف مواد. سلامت اجتماعی و اعتیاد. 4(21).

https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1073944

-معین الدینی، جواد؛ توکلی‌اله‌آبادی، مهدی؛ قادری، مریم. (1400). بررسی و مطالعه رابطه بین آگاهسازی در پیشگیری از اعتیاد در شهر کرمان در سال 99. مطالعات کاربردی در علوم اجتماعی و جامعه‌شناسی، 7(2)، 53-61.

https://www.sid.ir/paper/967390/fa

-میرزایی‌علویجه، مهدی؛ نصیرزاده، مصطفی؛ اسلامی، احمد علی؛ شریفی‌راد، غلام‌رضا، حسن‌زاده، اکبر. (۱۳۹۲). تاثیر عملکرد خانواده در وابستگی جوانان به مواد مخدر صنعتی. آموزش بهداشت و ارتقای سلامت. ۱ (۲)، 30-19.

https://journal.ihepsa.ir/article-1-85-fa.html

- Ahmad, J., Joel, U. C., Talabi, F. O., Bibian, O. N., Aiyesimoju, A. B., Adefemi, V. O., & Gever, V. C. (2022). Impact of social media-based intervention in reducing youths’ propensity to engage in drug abuse in Nigeria. Evaluation and program planning, 94, 102122.

-Dotson, K. B., Dunn, M. E., & Bowers, C. A. (2015). Stand-alone personalized normative feedback for college student drinkers: A meta-analytic review, 2004 to 2014. PloS one, 10(10), 1-17.

-Griffin, K. W., Lowe, S. R., Botvin, C., & Acevedo, B. P. (2019). Patterns of adolescent tobacco and alcohol use as predictors of illicit and prescription drug abuse in minority young adults. Journal of prevention & intervention in the community, 47(3), 228-242.

-Haug, S., Paz Castro, R., Kowatsch, T., Filler, A., Dey, M. & Schaub, M. P. (2017). Efficacy of a web- and text messaging-based intervention to reduce problem drinking in adolescents: Results of a cluster-randomized controlled trial. Journal of consulting and clinical psychology, 85(2), 147–159.

https://doi.org/10.1037/ccp0000138 First citation in article

-Kardas, P., Lewek, P., & Matyjaszczyk, M. (2013). Determinants of patient adherence: a review of systematic reviews. Frontiers in pharmacology, 4, 91-112.

-Lipp, A. (2011). Universal school-based prevention programmes for alcohol misuse in young people. JBI Evidence Implementation, 9(4), 452-453.

Nickodem, K. K., Basile, K. C., Espelage, D. L., Leemis, R. W., Ingram, K. M., & -Barbero, C. (2022). Sports participation, social networks, and sexual violence perpetration. Journal of interpersonal violence, 08862605221092067.

-Njati, I. C., Kirongo, A. C., & Karwitha, D. N. (2022). Transforming the Mindset of Youths towards Prevention of Drug and Substance Abuse through Social Media.

-Quaglio G, Dawood A. (2017). Using Technology In The Fight Against Drug Addiction. European Parliamentary Research Service Blog [Internet].2017 May 2; Available from:

https://epthinktank.eu/2022/07/011/using-technology-in-the-fight-against-drug-addiction/

-Schwinn, T. M., Schinke, S. P., & Di Noia, J. (2010). Preventing drug abuse among adolescent girls: outcome data from an internet-based intervention. Prevention Science, 11, 24-32.

-Sukmadewi, R., Chan, A., Suryadipura, D., & Suwandi, I. (2023). Analysis of Technology Acceptance Model for Using Social Media Apps in Cooperatives. Review of Integrative Business and Economics Research, 12(2), 182-193.

-Thomas, R. E., McLellan, J., & Perera, R. (2013). School‐based programmes for preventing smoking. Evidence‐Based Child Health: A Cochrane Review Journal, 8(5), 1616-2040.

-Vella, M. (2022). Preventing, reducing and treating problematic drug use with digital technology. Malta medical journal. 34(3).

https://www.mmsjournals.org/index.php/mmj/article/view/513

-Wang, C., & Qi, H. (2021). Influencing factors of acceptance and use behavior of mobile health application users: systematic review. In Healthcare (Vol. 9, No. 3, p. 357-370). MDPI.

-Winters, K. C., & Arria, A. (2011). Adolescent brain development and drugs. The prevention researcher, 18(2), 21-24.

-Zhou, Y., Zhao, M., Zhou, C., & Li, R. (2016). Sex differences in drug addiction and response to exercise intervention: From human to animal studies. Frontiers in neuroendocrinology, 40, 24-41.