پژوهش های جرم شناسی کاربردی

پژوهش های جرم شناسی کاربردی

ماهیت جرم شناسی جرایم قاچاق کالا و ارز و مبانی جرم انگاری آن

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 گروه حقوق کیفری و جرم‌شناسی، واحد میبد، دانشگاه آزاد اسلامی، میبد، ایران. رایانامه: hoseiniseyedmasoud@iau.ac.ir
2 استادیار گروه حقوق، واحد یزد، دانشگاه آزاد اسلامی، یزد، ایران. (نویسنده مسئول). رایانامه: seyedmehdi.mansouri404@iau.ac.ir
3 استادیار گروه حقوق، واحد یزد، دانشگاه آزاد اسلامی، یزد، ایران. رایانامه: mohammadhossein.jafari@iau.ac.ir
10.22034/aqcr.2026.2083960.1174
چکیده
قاچاق کالا و ارز به‌عنوان یکی از مهم‌ترین جلوه‌های بزهکاری اقتصادی، فراتر از زیان‌های مالی صرف، امنیت اقتصادی، نظم عمومی و اعتماد اجتماعی را تحت تأثیر قرار می‌دهد. در این چارچوب، تبیین ماهیت جرم‌شناسی جرایم قاچاق کالا و ارز و بازخوانی مبانی جرم‌انگاری آن‌ها، به‌عنوان ضرورتی نظری و کاربردی مطرح می‌گردد. هدف این مقاله، تحلیل ماهیت جرم‌شناختی جرایم قاچاق کالا و ارز و تبیین مهم‌ترین مبانی جرم‌انگاری این دسته از جرایم، شامل تضمین حق بر امنیت، حمایت از ارزش‌های بنیادی و نقش هنجارساز جرم‌انگاری در شناساندن بایدها و نبایدهای رفتاری است. روش تحقیق، توصیفی- تحلیلی مبتنی بر مطالعه کتابخانه‌ای است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که قاچاق کالا و ارز واجد ماهیتی جرم‌شناختی خاص است؛ به‌گونه‌ای که علی‌رغم رؤیت‌پذیری اندک، از سرزنش‌پذیری بالایی برخوردار بوده، دارای رقم سیاه گسترده است و به دلیل پویایی و گستردگی دامنه خطر، تهدیدی ساختاری علیه امنیت و نظم اقتصادی محسوب می‌شود. درک صحیح از ماهیت جرم‌شناختی قاچاق کالا و ارز، شرط لازم برای طراحی مبانی منسجم و مشروع جرم‌انگاری و اتخاذ سیاست جنایی کارآمد در این حوزه است؛ سیاستی که بتواند ضمن حفظ ارزش‌های بنیادین و امنیت عمومی، به پیشگیری مؤثر و کنترل پایدار این پدیده بزهکارانه منجر شود.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

عنوان مقاله English

The Criminological Nature of Goods and Currency Smuggling Offenses and the Foundations of Their Criminalization

نویسندگان English

Seyyed Masoud Hosseini 1
Seyed Mahdi Mansouri 2
Mohammad Hossein Jafari 3
1 Department of Criminal Law and Criminology, May.C., Islamic Azad University, Maybod, Iran. Email: seyedmasoud.hosseini@iau.ac.ir
2 Assistant Professor, Department of Law, Yazd Branch, Islamic Azad University, Yazd, Iran (Corresponding Author). Email: seyedmehdi.mansouri404@iau.ac.ir
3 Assistant Professor, Department of Law, Yazd Branch, Islamic Azad University, Yazd, Iran. Email: mohammadhossein.jafari@iau.ac.ir
چکیده English

Goods and currency smuggling, as one of the most significant manifestations of economic crime, affects not only financial interests but also economic security, public order, and social trust. Within this context, explaining the criminological nature of goods and currency smuggling offenses and revisiting the foundations of their criminalization constitute both a theoretical and a practical necessity. This article aims to analyze the criminological nature of goods and currency smuggling offenses and to elucidate the principal grounds for their criminalization, including the protection of the right to security, the safeguarding of fundamental values, and the normative role of criminalization in defining acceptable and prohibited patterns of conduct. The research employs a descriptive-analytical method based on library research. The findings indicate that goods and currency smuggling possesses a distinctive criminological character. Despite its low visibility, it is associated with a high degree of blameworthiness and a substantial dark figure of crime. Furthermore, due to its dynamic nature and broad scope of risk, it constitutes a structural threat to economic security and economic order. A proper understanding of the criminological nature of goods and currency smuggling is therefore a prerequisite for developing coherent and legitimate grounds for criminalization and for formulating an effective criminal policy in this field. Such a policy can contribute to the preservation of fundamental values and public security while ensuring the effective prevention and sustainable control of this criminal phenomenon.

کلیدواژه‌ها English

Goods and Currency Smuggling
Criminological Nature
Low Visibility
Dark Figure of Crime
Criminalization
Economic Security
Fundamental Values
- ابراهیمی، شهرام، و صادق‌نژاد نایینی، مجید. (۱۳۹۲). تحلیل جرم‌شناختی جرایم اقتصادی. فصلنامه پژوهش حقوق کیفری، ۲(۵)، 147-174.
https://jclr.atu.ac.ir/article_577.html
- اجتهادی، سید عبدالمجید. (۱۳۹۶). بزه‌انگاری در حوزه قاچاق و ارز: مبانی و جلوه‌ها (رساله دکتری، رشته حقوق کیفری و جرم‌شناسی، دانشگاه شهید بهشتی).
- حبیب‌زاده، محمدجعفر. (۱۳۹۷). امکان‌سنجی حکم افساد فی‌الارض بر قاچاق کالا و ارز از منظر فقهی. در علی‌حسین نجفی ابرندآبادی (ویراستار)، دایرةالمعارف علوم جنایی (جلد3). بنیاد حقوقی میزان.
- حطمی، ایمان. (۱۴۰۰). جرایم اقتصادی در ایران (چاپ اول). انتشارات جنگل.
- ساقیان، محمدمهدی، و موسی‌زاده، مهدی. (۱۳۹۷). سیاست‌های کیفرشناختی قانون مبارزه با قاچاق کالا و ارز. در امیرحسن نیازپور (ویراستار)، سیاست جنایی در برابر بزهکاری اقتصادی (چاپ اول). بنیاد حقوقی میزان.
- رایجیان اصلی، مهرداد. (۱۴۰۱). کلیات جرم‌شناسی: محتوا و تحول؛ از دیروز تا امروز (چاپ اول). نشر نگاه معاصر.
- گسن، رمون. (۱۳۸۸). تحولات سیاسی دموکراسی‌های غربی: مطالعات سیاسی جنایی فرانسه. ترجمۀ شهرام ابراهیمی. در علی‌حسین نجفی ابرندآبادی (زیرنظر)، تازه‌های علوم جنایی (کتاب اول، چاپ اول). بنیاد حقوقی میزان.
- فرجیها، محمد، و مقدسی، محمدباقر. (۱۳۹۵). پاسخ‌های کیفری عوام‌گرایانه به مفاسد اقتصادی. دایرةالمعارف علوم جنایی (مجموعه مقالات تازه علوم جنایی)، کتاب دوم (چاپ دوم). بنیاد حقوقی میزان.
- کرامتی معز، هادی. (۱۴۰۳). جرم‌شناسی (طرح مباحث نوین در دانش جرم‌شناسی) (چاپ دوم). شرکت سهامی انتشار.
- گسن، ریمون. (۱۳۹۴). جرم‌شناسی بزهکاری اقتصادی (نظریه عمومی تزویر). تحقیق و ترجمۀ شهرام ابراهیمی (چاپ سوم). بنیاد حقوقی میزان.
- موسوی مجاب، سیددرید. (۱۳۸۳). بزهکاران یقه‌سفید. مدرس علوم انسانی، ۸(۳)، 61-84.
https://sid.ir/paper/365338/fa
- مهدوی‌پور، اعظم. (۱۳۹۵). تعقیب و تحقیق جرایم اقتصادی، روش‌ها و ویژگی‌ها. دایرةالمعارف علوم جنایی (مجموعه مقالات تازه علوم جنایی)، کتاب دوم (چاپ دوم). بنیاد حقوقی میزان.
- نجفی ابرندآبادی، علی‌حسین. (۱۴۰۱). جرم‌شناسی در آغاز هزاره سوم. در دانشنامه جرم‌شناسی (چاپ ششم). انتشارات گنج دانش.
- نجفی ابرندآبادی، علی‌حسین، و هاشم‌بیگی، حمید. (۱۳۹۷). دانشنامه جرم‌شناسی (چاپ پنجم). انتشارات گنج دانش.
- نجفی ابرندآبادی، علی‌حسین. (۱۳۹۳). تقریرات درس حقوق کیفری اقتصادی. در تقریرات مباحثی در علوم جنایی (ویراست هفتم).
- نجفی ابرندآبادی، علی‌حسین. (۱۳۹۱). درباره امنیت‌شناسی (از حق بر امنیت تا حق بر تأمین). در سودابه رضوانی، مدیریت انسان‌مدار ریسک جرم (چاپ اول). انتشارات میزان.
- نیازپور، امیرحسن. (۱۳۹۸). آیین دادرسی کیفری اقتصادی (چاپ اول). بنیاد حقوقی میزان.
- Ashworth, A. (2015). Principles of criminal law (7th ed.). Oxford University Press.
- Duff, R. A. (2007). Answering for crime: Responsibility and liability in the criminal law. Hart Publishing.
- Garland, D. (2001). The culture of control: Crime and social order in contemporary society. University of Chicago Press.
- Passas, N. (2000). Global anomie, dysnomie, and economic crime. European Journal of Law Reform, 2(4), 365–385.
- United Nations Office on Drugs and Crime. (2010). The globalization of crime: A transnational organized crime threat assessment. UNODC.