پژوهش های جرم شناسی کاربردی

پژوهش های جرم شناسی کاربردی

بررسی اثر احساس آنومی با میانجی گری بی ثباتی اجتماعی، کنترل اجتماعی و گرایش به کجروی بر جرم

مقالات آماده انتشار

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
علی ایار 1
هوشنگ نایبی 2
هادی افرا 3
1 گروه آموزش علوم اجتماعی، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران..
2 استاد گروه جامعه شناسی دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران
3 دانش آموخته دکتری تخصصی جامعه شناسی دانشگاه کاشان
10.22034/aqcr.2026.2072022.1114
چکیده
جوانان به‌مثابه نیروی فعال و پویای جامعه و درهم‌تنیدگی شرایط کنونی و آینده خود با مختصات جامعه از کم و کیف وضعیت ساختاری اثرپذیری بیشتری از خود نشان می‌دهند به همین سبب در مواجهه با برخی از مسائل اجتماعی در مقابل جریان‌های آسیب‌زای اجتماعی، آسیب‌پذیرتر به نظر می‌رسند. یکی از این مسائل ساختاری وضعیت آنومی اجتماعی است که می‌تواند با ایجاد احساس بی‌ثباتی اجتماعی، کاهش کنترل اجتماعی و تعهد سبب تقویت گرایش کج‌روانه و در نهایت ارتکاب به جرم از جانب آنان فراهم نماید. این پژوهش از نوع تحقیقات علی مقایسه‌ای است که با هدف بررسی رابطه بین احساس آنومی و ارتکاب جرم و با استفاده از روش پیمایشی انجام شده است، جامعه آماری تحقیق، جوانان پسر مجرم و عادی 18 تا 30 ساله شهر ایلام می‌باشند. یافته‌ها نشان می‌دهند که میانگین احساس آنومی و گرایش به کج‌روی در بین جوانان مجرم نسبت به جوانان عادی بیشتر است. نتایج حاصل از تحلیل رگرسیون لوجستیک پس‌رونده نشان می‌دهند که متغیرهای مستقل احساس آنومی، کنترل اجتماعی و گرایش کج‌روانه در مجموع 25 درصد از متغیر وابسته مجرم بودن را تبیین می‌کنند. همچنین مدل توانسته است به میزان 6/74 درصد افراد مجرم و عادی را به‌درستی تفکیک کنند. تحلیل یافته‌های تحقیق نشان می‌دهد که با افزایش احساس آنومی و گرایش کج‌روانه و همچنین با کاهش کنترل اجتماعی احتمال مجرم بودن افراد افزایش می‌یابد.
کلیدواژه‌ها
احساس آنومی
کنترل اجتماعی
گرایش کجروانه
بی ثباتی اجتماعی جرم
موضوعات

عنوان مقاله English

Examining the Effect of Anomie with the Mediating Roles of Social Instability, Social Control, and Deviant Tendencies on Criminal Behavior

نویسندگان English

Ali Ayar 1
Hoosang Nyebi 2
hadi Afra 3
1 Department of Social Sciences Education, Farhangian University, Tehran, Iran.
2 Professor, Department of Sociology, Faculty of Social Sciences, University of Tehran
3 PhD student in Sociology, University of Kashan
چکیده English

Youth, as a dynamic and active force within society, are highly influenced by structural conditions that shape both their present circumstances and future prospects. Consequently, they are more vulnerable to harmful social currents when confronted with certain social issues. Among these structural challenges is the condition of social anomie, which—through generating a sense of social instability, weakening social control and commitment—can heighten deviant tendencies and ultimately increase the likelihood of criminal behavior among young individuals.
This study employs a causal–comparative research design and utilizes a survey method to investigate the relationship between the feeling of anomie and criminal behavior. The statistical population consists of male youths aged 18 to 30 in the city of Ilam, including both offenders and non-offenders. The results indicate that the mean levels of perceived anomie and deviant tendencies are significantly higher among offenders compared to non-offenders. Backward logistic regression analysis shows that the independent variables—perceived anomie, social control, and deviant tendencies—collectively explain 25% of the variance in criminal behavior. Moreover, the model successfully differentiates between offenders and non-offenders with an accuracy of 74.6%. Overall, the findings demonstrate that an increase in perceived anomie and deviant tendencies, coupled with a decrease in social control, significantly raises the likelihood of criminal involvement.

کلیدواژه‌ها English

Anomie
Social Control
Deviant Tendencies
Social Instability
Crime
- احمدی، سینا، شمسی، رحمت، و احمدی، بختیار. (1395). تحلیل جامعه‌شناختی رابطه بین سرمایه اجتماعی و جرایم جوانان مطالعه موردی:زندان مرکزی سنندج. جامعه‌شناسی فرهنگی، (4)7، 1-22.
 sid.ir/paper/241196/fa
- ایار، علی. (1388). بررسی رابطه بین سرمایه اجتماعی و جرم؛ مطالعه تجربی جوانان عادی و مجرم شهر ایلام (پایان­نامه کارشناسی ارشد رشته جامعه­شناسی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه تهران).
- پیمایش ارزش‌ها و نگرش‌های ایرانیان؛ موج چهارم. (1402). پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات.
- حسین‌زاده، علی حسین،  بوداقی، علی، و خمیسی، امل. (1401). تعیین‌‌گرهای اجتماعی و روان‌‌شناختی گرایش به ارتکاب جرم (مورد مطالعه: جوانان 18 تا 29 سال شهر اهواز). جامعه‌شناسی نهادهای اجتماعی، 9(19)، 7-34.
 doi: 10.22080/ssi.2022.22893.1954
- سجودی، عادل، صادقی چشمه، ستار، بابائی فرد، اسداله، و نیازی، محسن. (1404). تبیین عوامل اجتماعی و فرهنگی مؤثر بر تمایل به بزهکاری در میان دانش‌آموزان دوره متوسطه شهر رشت. فصلنامه خانواده و پژوهش، (1)66، 45-64.
https://journal.uma.ac.ir/article_2196.html
- سروی، مهدی،  و عبدالهی، سامان. (1403). نقش خانواده در پیشگیری از گرایش اطفال و نوجوانان به ارتکاب جرائم مانع. پژوهش‌های جرم‌شناسی کاربردی، (5)2، 119-145.
https://www.qacr.ir/article_728555.html
- طالبی، ابوتراب، امینی، سعیده، و طلوع پارسا، سید فرید. (1394). بررسی تأثیر احساس آنومی بر امکان کنش ارتباطی (مورد مطالعه: شهر مشهد). بررسی مسائل اجتماعی ایران،  (1)6، 51-70.
https://journals.ut.ac.ir/article_56919.html
- عبدالهی، سامان.(1403). نقش عوامل اجتماعی در جامعه‌پذیری دانش‌آموزان در معرض خطر. پژوهش‌های جرم‌شناسی کاربردی، 2(3)، 29-52.
https://www.qacr.ir/article_717883.html
فرجی‌پور، آذرفام، فرناز، و آقاپور، علی. (1404). نقش آنومی اجتماعی بر افزایش جرایم خشونت‌آمیز. فصلنامه علمی فقه و حقوق نوین، (25)14، 1-18.
https://www.jaml.ir/article_729198.html
- لرستانی، شهرام، وروایی، اکبر، و قاسمی، مسعود. (1401). مطالعه تأثیر نظریات کنترل اجتماعی و خودکنترلی (نظریه عمومی جرم) در زندان‌های مرکزی کرمانشاه و اوین تهران. فقه جزای تطبیقی، 2(1)، 17-24.
 SID. https://sid.ir/paper/1036218/fa
مبارکی، محمد. (1383). بررسی رابطه سرمایه اجتماعی و جرم (پایان‌نامه کارشناسی ارشد رشته پژوهش علوم اجتماعی، دانشگاه شهید بهشتی).
مشونیس، جان. (1395). مسائل اجتماعی (جلد 1؛ هوشنگ نایبی، مترجم). پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات.
 - نازکتبار، حسین، زاهدی، محمدجواد، و نایبی، هوشنگ. (1385). نقش دینداری در ممانعت از بزهکاری جوانان شهر تهران. فصلنامه علمی پژوهشی رفاه اجتماعی، 22 ،233-257.
https://refahj.uswr.ac.ir/article-1-2108-fa.html
- هاردی، چ. (1393). هیستریسیس. در (محمد مهدی لبیبی، مترجم و ویراستار)، مفاهیم کلیدی بوردیو (صص. 205–228). نشر افکار.
- Akinbobola, B. A., Frimpong, A. A., & Doucet, G. (2022). Using anomie institutional theory to explain crime in the ECOWAS region: Policy implications. Public Policy and Administration Research, 12(6), 103–117.
 https://doi.org/10.7176/PPAR/12-6-10
- Ahmadi, H., & Dehghani, R. (2016). Social capital and delinquency study case: High school students of Shiraz City. Scholars Journal of Arts, Humanities and Social Sciences, 4(4A), 317–323.
- Baron, S. W. (2011). Street youths and the proximate and contingent causes of instrumental crime: Untangling anomie theory. Justice Quarterly, 28(3), 413–436.
- Collins, A. M., & Menard, S. (2021). Anomie and adult crime. Journal of Developmental and Life-Course Criminology, 7, 420–448.
- Costello, B., & Laub, J. H. (2020). Social control theory: The legacy of Travis Hirschi's Causes of Delinquency. Annual Review of Criminology, 3, 21–41.
https://doi.org/10.1146/annurev-criminol-011419-04152
- Gonzales, D. M., Feenstra, P., & Argando, D. (2024). Moral anomie from Émile Durkheim's point of view. International Journal of Ethics and Society, 6(3), 9–16.
 https://doi.org/10.22034/ijethics.6.3.9
- Jen Chiang, C. C., Chen, Y. S., Wei, H. R., & Meldrum, R. C. (2020). Social bonds and profiles of delinquency among adolescents: Differential effects by gender and age. Children and Youth Services Review, 110, 104751.
- Näsi, M., Aaltonen, M., & Kivivuori, J. (2016). Youth hate crime offending: The role of strain, social control and self-control theories. Journal of Scandinavian Studies in Criminology and Crime Prevention, 17(2), 177–184. https://doi.org/10.1080/14043858.2016.1240990
-Prabhashini, I. G. N. (2023). Anomie society and crime. International Journal of Research and Innovation in Social Science (IJRISS), 7(5), 112–120.
- Salmi, V., & Kivivuori, J. (2006). The association between social capital and juvenile crime: The role of individual and structural factors. European Journal of Criminology, 3(2), 123–148.
https://doi.org/10.1177/1477370806061967
 -TenHouten, W. D. (2016). Normlessness, anomie, and the emotions. Sociological