پژوهش های جرم شناسی کاربردی

پژوهش های جرم شناسی کاربردی

واکاوی استراتژی ها و سیاست های کیفری در جرائم خانوادگی بر سنجه نظام حقوقی ایران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 استادیار گروه حقوق جزا و جرم‌شناسی، واحد دماوند، دانشگاه آزاد اسلامی، دماوند، ایران. (نویسنده مسئول). رایانامه: Radmehr351@yahoo.com
2 دانشجوی دکتری حقوق جزا و جرم‌شناسی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران. ایران. رایانامه: m.hadavand1999@gmail.com
10.22034/aqcr.2025.2072579.1119
چکیده
زمینه و هدف: جرائم خانوادگی در نظام حقوقی ایران به دلیل پیوند با ساختارهای فرهنگی، اخلاقی و دینی، از مهم‌ترین چالش‌های سیاست کیفری محسوب می‌شوند. این پژوهش با هدف تحلیل استراتژی‌ها و سیاست‌های کیفری ایران در قبال این جرائم و ارزیابی میزان انطباق آن‌ها با اصول کمال‌گرایی، اخلاق‌‌گرایی، فایده‌‌گرایی و نظریات معاصر جرم‌‌شناختی انجام شده است.
روش: روش این پژوهش با رویکردی توصیفی- تحلیلی نگارش یافته است.
یافته‌ها و نتایج: یافته‌ها نشان می‌دهد که سیاست کیفری ایران همچنان تحت تأثیر ارزش‌های پدرسالارانه و اخلاق‌‌گرایانه بوده و در برخی حوزه‌ها با چالش‌هایی همچون ضعف تعریف جامع از خشونت‌های خانوادگی، محدودیت سازوکارهای حمایتی و تعارض میان هنجارهای فرهنگی و الزامات عدالت نوین مواجه است. نتیجه پژوهش بیانگر ضرورت بازنگری در سیاست‌های کیفری، تقویت رویکردهای حمایتی و بهره‌‌گیری از ظرفیت‌های عدالت ترمیمی برای ارتقای کارآمدی واکنش کیفری در جرائم خانوادگی است.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

Analysis of criminal strategies and policies in family crimes based on the Iranian legal system

نویسندگان English

boshra mohammadifard 1
motahare hadavand 2
1 Assistant Professor, Department of Law, Damavand Branch, Islamic Azad University, Damavand, Iran. (Corresponding Author). Email: radmehr351@yahoo.com
2 PhD student in Criminal Law and Criminology, Islamic Azad University, Central Tehran Branch, Tehran, Iran. Email: m.hadavand199@gmail.com
چکیده English

Field and Aims: Family crimes in Iran’s legal system represent a critical challenge for criminal policy due to their entwinement with cultural, ethical, and religious norms. This study critically examines Iran’s criminal strategies regarding family offenses and evaluates their alignment with perfectionism, deontological ethics, utilitarian principles, and contemporary criminological frameworks.
Method: This research has been conducted using a descriptive–analytical approach.
Findings and Conclusions: The findings reveal persistent patriarchal and moralistic influences, conceptual ambiguities in defining domestic violence, limited protective mechanisms, and tensions between cultural norms and modern justice imperatives. The study underscores the necessity of revising criminal policies, enhancing protective approaches, and integrating restorative justice practices to improve the efficacy of legal responses to family-related offenses.

کلیدواژه‌ها English

Family crimes
perfectionism
moralism
restorative justice
- ابراهیمی لویه، سهیلا. (1392). بررسی ماهیت قتل‌های ناموسی و رویکرد نظام حقوق بشر نسبت به آن. پژوهش‌های حقوقی، 12(23)، 138-156.
https://jlr.sdil.ac.ir/article_32836.html
-استادهاشم، فاطمه. (1401). سیاست کیفری ایران در خصوص خشونت خانگی علیه زنان با تأکید بر قتل نفس. فقه جزای تطبیقی، 2(2)، 63-74.
https://www.jccj.ir/article_153566.html
-پورعبداله، کبری و رنگچی طهرانی، عطیه. (1396). پیامدهای کیفرزدایی در حوزه جرائم خانواده. پژوهش‌های انتظامی- اجتماعی زنان و خانواده، 5(1)، 57-68.
https://www.sid.ir/paper/507961/fa
-پورنقاش تهرانی، سید سعید؛ قلندرزاده، زهرا؛ فراهانی، حجت الله؛ صابری، سید مهدی؛ پاشایی بهرام، معصومه. (۱۳۹۷). نقش واسطه‌ای خودتنظیمی و پریشانی روانشناختی در رابطه بین خشونت خانگی و عملکردهای شناختی در زنان قربانی همسرآزاری. روانشناسی شناختی، ۶ (۳)، ۵۱-۶۰.
https://jcp.khu.ac.ir/article-1-3052-fa.html
-تاج خراسانی، سمیرا؛ مسعود، غلامحسین و شکرچی زاده، محسن. (1401). نگاه بومی به نظریۀ کنترل اجتماعی جرم با توجه به مبانی اسلامی‌ـ ایرانی. پژوهش‌های حقوق جزا و جرم‌شناسی، 10(20)، 345-317.
https://jclc.sdil.ac.ir/article_165083.html
-تبریزی، الهام؛ صابری، راضیه و فرزام مهر، محدثه. (1403). تحلیل اثرات شاخص جوی دما بر جرائم خشونت‌‌آمیز و مالی (مطالعه موردی مراکز استان‌‌ها). پژوهش‌های حقوق جزا و جرم‌شناسی، 12(23)، 289-328.
https://jclc.sdil.ac.ir/article_197043.html
 
-جهانی جناقرد، میلاد. (1399). خشونت خانگی علیه زنان در ایران. قانون یار، 4(15)، 897-909.
https://www.sid.ir/paper/525401/fa
-حسن، معصومه؛ کاشانیان، مریم؛ روحی، مریم؛ ویژه، مریم، و حسن، مریم. (1389). خشونت خانگی علیه زنان باردار: شیوع و علل مرتبط. زن و جامعه (جامعه‌شناسی زنان)، 1(4)، 77-95.
https://www.sid.ir/paper/168977/fa
-حسنی زاده، میثم. (1404). جبران خسارت ضرر شخصی در شبه جرم و مصادیق آن در قوانین کیفری: بررسی حقوقی و قضایی. تمدن حقوقی، 8(23)، 571-592.
https://www.pzhfars.ir/article_218083.html
-دهدست، کوثر؛ قاسمی نیایی، فاطمه؛ درخشان، نفیسه. (1403). بررسی و تحلیل گفتمان اخبار خشونت خانگی در بستر رسانه‌های مجازی. فرهنگی- تربیتی زنان و خانواده، 19(66)، 111-131.
https://journals.ihu.ac.ir/article_208461.html
-رضاپور، زهرا؛ فرجی‌ها، محمد و روشن، محمد. (1402). تحول نقش قاضی در رویکرد حل‌مسئله به خشونت خانوادگی؛ مطالعۀ تطبیقی حقوق کیفری کامن‌لا و ایران. حقوقی دادگستری، 87(122), 135-158.
https://www.jlj.ir/article_706826.html
-روستایی، مهرانگیز. (1394). مقایسه تطبیقی «اصل ضرر» و «قاعده لاضرر» در توجیه مداخله کیفری. پژوهش‌های حقوق تطبیقی (مدرس علوم انسانی)، 19(2)، 51-73.
https://clr.modares.ac.ir/article_13891.html
-سلمان پور، عباس و حیدری، سعید. (1391). گونه‌شناسی جرائم علیه خانواده. پژوهشنامه حقوق کیفری، 5(1)، 83-107.
https://jol.guilan.ac.ir/article_641.html
-سوهانیان حقیقی، محسن و فیضی، ایرج. (1401). تحلیل وضعیت خشونت خانگی در خانواده ایرانی. پژوهش مسائل اجتماعی ایران، 2(6)، 1-31.
https://risi.ihss.ac.ir/Article/41656
-صابریان، معصومه؛ آتش نفس، الهه؛ بهنام، بهناز و حقیقت، شهلا. (1383). بررسی عوامل مؤثر در بروز خشونت خانگی و روش‌های مقابله با آن از دیدگاه زنان مراجعه‌کننده به مراکز بهداشتی درمانی شهرستان سمنان در سال 1382. مجله علمی پزشکی قانونی، 10(33)، 30-34.
https://sid.ir/paper/53517/fa
-صیادمنصور، علیرضا. (1399). واکاوی پدیدارشناسانۀ خشونت خانگی؛ یک دورنمای اخلاقی. فصلنامه اخلاق‌پژوهی، 3(7), 113-140.
https://ethics.riqh.ac.ir/article_13103.html
-طاهرخانی، سکینه. (1395). ملاحظات اخلاقی در پژوهش‌های مرتبط با خشونت خانگی. اخلاق پزشکی، 10(35)، 141-175.
https://journals.sbmu.ac.ir/me/article/view/12169
-غلامی، علی و حسین زاده، جمال الدین. (1393). مصادیق جرائم با انگیزه‌های مذهبی. پژوهشنامه حقوق اسلامی، 15(39)، 91-117.
https://ilr.isu.ac.ir/article_1573.html
-قادرزاده، امید. (۱۴۰۳). خشونت جنسیتی: ارائه یک نظریه زمینه‌‌ای رفاه اجتماعی، ۲۴ (۹۵)، ۲۲۸-۱۷۵.
https://refahj.uswr.ac.ir/article-1-4327-fa.html
-قماشی، سعید. (1391). کرامت انسانی مانع گسترش جرم‌انگاری. فصلنامه پژوهش حقوق کیفری، 1(1), 158-137.
https://jclr.atu.ac.ir/article_2182.html
-کاظمی، زهرا و قاسمی، قاسم. (1402). عوامل اجتماعی مؤثر بر خشونت خانگی علیه زنان (مطالعه موردی شهرستان کرج). پژوهش‌های حقوق جزا و جرم‌شناسی، 11(21)، 131-163.
https://jclc.sdil.ac.ir/article_156089.html
-کبیری، افشار. (1403). تحلیل جامعه‌شناختی پدیدۀ قتل‎‍ ناموسی با رویکرد تفسیرگرایی اجتماعی. پژوهش‌های راهبردی مسائل اجتماعی، 13(2)، 69-92.
https://ssoss.ui.ac.ir/article_28614.html
-کرمانیان، سحر؛ گلشنی، فاطمه؛ باغداساریانس، آنیتا و جمهری، فرهاد. (1402). تدوین مدل ساختاری خودشیفتگی بر اساس تروماهای اوایل زندگی، عملکرد خانواده و شیوه‌های فرزندپروری ادراک‌شده مادر با میانجیگری دشواری تنظیم هیجان و کمال‌گرایی. پژوهش‌های روانشناسی اجتماعی، 13(50)، 93-109.
https://www.socialpsychology.ir/article_178113.html
-کیانی، مژده. (1393). تجربه زنان از خشونت خانگی: یک مطالعه کیفی. تحقیقات کیفی در علوم سلامت، 3(1)، 14-26.
https://www.sid.ir/paper/215450/fa
-گلچین، مسعود؛ کریمی، علیرضا؛ رضائی، علی و اعظم آزاده، منصوره. (1402). مضمون‌شناسی خشونت زنان و مردان متأهل علیه همسران خود: معنا، دلایل و پیامدها. فصلنامه فرهنگی- تربیتی زنان و خانواده، 18(63), 305-332.
-محمدی فرد، بشری. (1396). کمال‌گرایی کیفری و بازتاب آن در نظام حقوق کنونی ایران. رساله دکتری. دانشگاه تهران.
-مرادی، امیر. (1397). اخلاق حرفه‌ای قانون‌گذاری کیفری با تأکید بر نظام حقوقی ایران. فصلنامه تحقیق و توسعه در حقوق تطبیقی، 2(2)، 265-296.
https://jcl.illrc.ac.ir/article_239540.html
-معظمی، شهلا. (1383). جرم‌شناسی خشونت خانگی و همسرکشی در سیستان و بلوچستان. زن در توسعه و سیاست (پژوهش زنان)، 2(2)، 39-53.
https://jwdp.ut.ac.ir/article_13261.html
-مقدسی، محمدباقر و روستائی، مهرانگیز. (1403). قتل‌‌های ناموسی و مطالعه تطبیقیِ بازنمایی آن در نظام‌‌های کیفری غربی، اسلامی و ایران. پژوهش تطبیقی حقوق اسلام و غرب، 11(2), 139-162.
https://csiw.qom.ac.ir/article_2777.html
-مقدسی، محمدباقر و یزدانی، جواد. (1397). مداخله کیفری در حوزه خانواده در پرتو مبانی شاخص جرم‌انگاری. فقه و حقوق خانواده (ندای صادق)، 23(69)، 145-172.
https://flj.isu.ac.ir/article_71011.html
-موسوی مجاب، سیددرید. (1401). بررسی جایگاه و نقش اصل حُسن‌نیت در حقوق کیفری. حقوقی دادگستری، 86(120)، 279-303.
https://www.jlj.ir/article_254800.html
-موسوی‌فر، زهره. (1393). دیوان کیفری بین‌المللی و سیاست تقنینی مقتضی دولت جمهوری اسلامی ایران در قبال جرم‌انگاری مصادیق خشونت جنسی. پژوهش‌های حقوق جزا و جرم‌شناسی، 2(4)، 5-37.
https://jclc.sdil.ac.ir/article_42382.html
-نجفی توانا، علی و جمشیدی، مریم. (1402). بررسی جرم‌شناختی خشونت خانگی علیه زنان و تأثیر آن بر طلاق. فصلنامه دیدگاه‌های حقوق قضایی، 28(101)، 225-250.
https://jlviews.ujsas.ac.ir/article_707538.html
-نجفی کلیانی، محمد؛ حسینی، سید محمد؛ بهبهانی، کاوه و دباغ، حسین. (1401). قبای قانون بر قامت اخلاق؛ نگرشی انتقادی بر خوانش پاتریک دِولین در باب الزام قانونی اخلاق متعارف.  پژوهش‌های فلسفی، 16(39)، 514-532.
https://philosophy.tabrizu.ac.ir/article_14128.html
-یزدیان جعفری، جعفر و خیرمند، الهه. (1394). پدرسالاری کیفری، مفهوم، انواع، مشروعیت و مصادیق آن در حقوق کیفری. حقوق اسلامی، 12(45)، 67-106.
دوره 3، شماره 9
پاییز
پاییز 1404
صفحه 55-74

  • تاریخ دریافت 04 مهر 1404
  • تاریخ بازنگری 16 آبان 1404
  • تاریخ پذیرش 17 آبان 1404
  • تاریخ اولین انتشار 01 آذر 1404
  • تاریخ انتشار 01 آذر 1404