پژوهش های جرم شناسی کاربردی

پژوهش های جرم شناسی کاربردی

پیشگیری رشدمدار در آموزه‌های قابوسنامه

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
استادیار گروه آموزش زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران. رایانامه: tehranisabet@cfu.ac.ir
10.22034/aqcr.2025.2073127.1121
چکیده
زمینه و هدف: جرم‌شناسی واکنش طبیعی انسان نسبت به خشونت و دفاع از خود در برابر بیداد است و سابقه‌ای دیرین دارد. از جمله رویکردهایی که امروز مورد اقبال بسیاری واقع شده، در مقابل رویکردهای وضعی و کیفری، رویکرد پیشگیری رشدمدار از جرم است تا از آسیب‌های بسیاری جلوگیری شود. جرم‌شناسی قلمرو گسترده‌ای دارد. یکی از عرصه‌های آن، جرم‌شناسی ادبی است که حاصل تلاقی با ادبیات است. در این حوزه آثار ادبی از حیث تطبیقشان با مفاهیم جرم‌شناسی علمی بررسی می‌شوند؛ بررسی محتوای آثار ادبی از این منظر می‌تواند حوزه مطالعات جرم‌شناسانه را گسترش دهد و در بومی‌سازی و غنای آن مؤثر واقع شود. یکی از آثار ارزشمند ادبی که از این حیث قابل بررسی است، قابوس‌نامه اثر عنصرالمعالی کیکاووس بن اسکندر بن قابوس بن وشمگیر بن زیار متعلق به قرن پنجم هجری قمری است.

روش: این پژوهش با روش اسنادی و با رویکردی تحلیلی به این سؤال اصلی تحقیق پاسخ می‌دهد که چه مفاهیمی در این کتاب با نظریه‌ها و رویکردهای جرم‌شناسی همسویی دارد.

یافته‌ها و نتایج: قابوس‌نامه را مجموعه فرهنگ و تمدن ایران پیش از اسلام و برخی پیش از مغول دانسته‌اند. مجموعه‌ای که در آن علاوه بر پندهای اخلاقی و دینی، مهارت‌های زندگی را با جزئیات آموزش داده است. توصیه به دین‌داری، علم‌اندوزی، مهارت‌آموزی، پیشگیری از فقر، تشکیل خانواده و به رسمیت شناختن انسان و نیازهای او از مواردی است که جلب نظر می‌کند. در این مقاله دیدگاه عنصرالمعالی در باب پیامدهای الگوهای مراقبتی ناایمن، ذات جرم، نقش عقلانیت و پرورش آن در پیشگیری رشدمدار، نظریه واکنش اجتماعی- برچسب‌زنی و تأثیر فقر و غنا در ارتکاب بزه بررسی‌شده است.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

A Study of Developmental Crime Prevention in the Teachings of the Qabus Nameh

نویسنده English

nahid Tehrani sabet
Assistant Professor, Department of Persian Language and Literature, Farhangian University, Tehran, Iran. Email: tehranisabet@cfu.ac.ir
چکیده English

Field and Aims: Criminology is a natural human response to violence and a means of self-defense against it, with a long historical background. Among contemporary approaches, in contrast to situational and punitive perspectives, the developmental crime prevention approach seeks to reduce various harms through developmental strategies. Criminology covers a wide range of areas, one of which is literary criminology, formed at the intersection of criminology and literature. In this field, literary works are analyzed in terms of their compatibility with scientific criminological concepts. Adapting literary content from this perspective can expand criminological studies and contribute to their localization and enrichment. One of the significant literary works suitable for such analysis is the Qaboos Nameh, authored by Unsur al-Ma ‘ali Kaykavus ibn Iskandar ibn Qaboos ibn Voshmgir ibn Ziyar in the fifth century AH.

Method: Using a documentary method and an analytical approach, this research addresses the question of which concepts in this work align with criminological theories and approaches.

Findings and Conclusions: The Qabusnameh is regarded as a compendium of Iranian culture and civilization from the pre-Islamic and pre-Mongol periods. In addition to moral and religious advice, it provides detailed teachings on various life skills. Its recommendations on piety, the pursuit of knowledge, the acquisition of skills, the prevention of poverty, family formation, and the understanding of human nature and needs are particularly noteworthy. This article examines ʿUnsur al-Maʿali’s views on the consequences of unsafe caregiving patterns, the nature of crime, the role of rationality and its cultivation in developmental prevention, the social reaction and labeling theory, and the impact of poverty and wealth on criminal behavior.

کلیدواژه‌ها English

Developmental Prevention
literary criminology
Qabusnameh
didactic literature
- اسعدی، مریم السادات. (1389). خانواده در قابوس‌نامه. بوستان ادب، 2(2)، 49-31.
https://jba.shirazu.ac.ir/article_316.html
- افشار، مرتضی و محسنی، فرید. (1398). خوانش جرم شناسانه آثار سعدی در حوزه کجروی کودک و نوجوان. ادبیات و پژوهش‌های میان‌رشته‌ای، 1(1)، 27-1.
https://journals.ihcs.ac.ir/article_4625.html
- ایمانی، عباس. (1382). جرم‌شناسی در ادبیات: اندیشه‌های جرم‌شناختی در آثار سعدی و مولوی. تهران: آرویج.
- ایمانی، محسن. (1378). تربیت عقلانی. تهران: امیرکبیر.
- پولادی، کمال. (1387). بنیادهای ادبیات کودک. چاپ دوم. تهران: کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان.
- پولادی، کمال. (1391). مروری بر پیشینه ادبیات کودک و نوجوان. تهران: کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان.
- جندلی، منون. (1395). درآمدی بر پیشگیری از جرم. تحقیق و ترجمه: شهرام ابراهیمی، چاپ دوم. تهران: نشر میزان.
- رستمی، هادی و جعفریان، سید حسن. (1397). گفتمان سیاست جنایی و جرم‌شناسی در «آخرین روز یک محکوم». پژوهشنامه حقوق کیفری، 17، 160-139.
https://jol.guilan.ac.ir/article_2888.html
- سبزعلیپور، جهان دوست و عبدالهی، فرزانه. (1391). داستانک در حکایت‌های قابوس‌نامه و تطبیق آن با مینیمالیسم. سبک‌شناسی نظم و نثر فارسی، 15، 172-61.
https://www.magiran.com/paper/1091385
- سبزیان پور، وحید. (1392). بررسی دیدگاه‌های تربیتی ایرانیان باستان در قابوس‌نامه. پژوهشنامه ادبیات تعلیمی، 5(17)، 86-51.
https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/973870
- سعدی شیرازی. (1373). گلستان، تصحیح و توضیح غلامحسین یوسفی. تهران: انتشارات خوارزمی.
- شیخ‌الاسلامی وطنی، گلاویژ؛ آشوری، محمد؛ مهرا، نسرین و مهدوی ثابت، محمدعلی. (1401).  جریان دو زندگی: مسیر تکوین شخصیت جنایی در پرتو خوانشی جرم‌شناختی از کتاب مرگ کسب‌وکار من است. تحقیقات حقوق خصوصی و کیفری، 52، 60-35.
https://sanad.iau.ir/Journal/jlap/Article/799469/FullText
- صفا، ذبیح الله. (1369). تاریخ ادبیات در ایران. جلد دوم. تهران: انتشارات امیرکبیر.
-عبدالهی، سامان و کرامتی معز، هادی. (1397). پیشگیری از بزه دیدگی ناشی از بی توجهی به اطفال در سیاست جنایی ایران. مطالعات پیشگیری از جرم، 13 (46)، 199-105.
http://cps.jrl.police.ir/article_19230.html
- عبدالهی، سامان (1403). نقش عوامل اجتماعی در جامعه پذیری دانش آموزان در معرض خطر. پژوهش های جرم شناسی کاربردی، 2 (3)، 29-52.
https://www.qacr.ir/article_717883.html
- عنصرالمعالی کیکاووس بن اسکندر. (1371). قابوس‌نامه. به اهتمام و تصحیح غلامحسین یوسفی. چاپ ششم. تهران: شرکت انتشارات علمی و فرهنگی.
-کرامتی معز، هادی (1403). جرم شناسی (طرح مباحث نوین در دانش جرم شناسی). چاپ دوم. تهران: شرکت سهامی انتشار.
- کریمی، عبدالعظیم. (1380). سازه‌های تربیت و دموکراسی، عقلانیت، مدنیت، معنویت. تهران: وزارت آموزش‌وپرورش، پژوهشکده تعلیم و تربیت.
- محمد نسل، غلامرضا. (1391). مبانی پیشگیری از جرم، تهران: نشر میزان.
- مهدوی، محمود. (1390). پیشگیری از جرم (پیشگیری رشد مدار). تهران: سمت.
- ویلیامز، فرانک پی و مک شین، ماری لین دی. (1391) . نظریه‌های جرم‌شناسی. چاپ چهارم. تهران: نشر میزان.
- یاری دهنوی، مراد. (1394). درآمدی بر برنامه فلسفه برای کودکان. تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.
- یوسفی، غلامحسین. (1371). تصحیح قابوس‌نامه. تهران: انتشارات علمی و فرهنگی.                                                                                                                
دوره 3، شماره 8
تابستان
تابستان 1404
صفحه 141-157

  • تاریخ دریافت 08 مهر 1404
  • تاریخ بازنگری 21 مهر 1404
  • تاریخ پذیرش 21 مهر 1404
  • تاریخ اولین انتشار 21 مهر 1404
  • تاریخ انتشار 01 تیر 1404