پژوهش های جرم شناسی کاربردی

پژوهش های جرم شناسی کاربردی

تحلیل نقش دولت و حاکمیت؛ جامعه مدنی و مشارکت مردمی در پیشگیری از جرایم اقتصادی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری رشته حقوق جزا و جرم شناسی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران. رایانامه:mehrdadghani.uniqom@gmail.com
2 دانشیار گروه حقوق جزا و جرم‌شناسی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران. (نویسنده مسئول). رایانامه:shossieni@um.ac.ir
3 استادیار گروه حقوق جزا و جرم‌شناسی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران. رایانامه:saidzadeh@um.ac.ir
10.22034/aqcr.2025.2069236.1094
چکیده
زمینه و هدف: سیاست جنایی مشارکتی در ایران یک راهبرد آزمون شده برای پیشگیری از جرایم است. در همین ارتباط در حوزه‌های مختلفی سیاست جنایی مشارکتی می‌تواند راهبرد پیشگیری از جرایم را سرعت ببخشد. بر همین اساس هدف این پژوهش تحلیل نقش دولت و حاکمیت، جامعه مدنی و مشارکت مردمی در پیشگیری از جرایم اقتصادی است.
روش: در این پژوهش از روش آمیخته (اسنادی/ کمی) استفاده شده است. در بخش اسنادی با استفاده از دانش نظری موجود و تحقیقات پیشین نقش عوامل سه‌گانه دولت و حاکمیت، جامعه مدنی و مشارکت مردمی در پیشگیری از جرایم اقتصادی شناسایی شده است و سپس در بخش کمی پژوهش که کار میدانی بر روی داده‌های اسنادی انجام شده و ضمن سنجش اثرگذاری متغیرهای مستقل بر وابسته، روابط موجود در مدل نیز با استفاده از مدل‌سازی معادله ساختاری آزمون شده است.
یافته‌ها و نتایج: نتایج تحلیل نشان می‌دهد که جرایم اقتصادی در کشور از سه طریق دولت و حاکمیت، جامعه مدنی و مشارکت مدنی قابل پیشگیری هستند و سیاست جنایی مشارکتی به عنوان ابزاری موفق برای پیشگیری از جرایم اقتصادی است. در بخش کمی نیز نتایج نشان داده است که جامعه مدنی بر تبیین پیشگیری از جرایم اقتصادی با ضریب 72/0 اثر مستقیم و معناداری دارد و بعد از آن دولت و حاکمیت با ضریب 54/0 نیز اثر مستقیم و معناداری بر پیشگیری از جرایم اقتصادی داشته و در نهایت اثر مشارکت مردمی بر پیشگیری از جرایم اقتصادی با ضریب 40/0 اثر مستقیم و معناداری داشته است.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Analyzing the Role of Government and Governance, Civil Society and Public Participation in Preventing Economic Crimes

نویسندگان English

Mehrdad Ghani 1
Sayed Hossain Hossaini 2
Sayed Mehdi SayedzadehSani 3
1 PhD Student in Criminal Law and Criminology, Faculty of Law and Political Science, Ferdowsi University of Mashhad, Mashhad, Iran. Email: mehrdadghani.uniqom@gmail.com
2 Associate Professor, Department of Criminal Law and Criminology, Faculty of Law and Political Science, Ferdowsi University of Mashhad, Mashhad, Iran (Corresponding Auther). Email: shossieni@um.ac.ir
3 Assistant Professor, Department of Criminal Law and Criminology, Faculty of Law and Political Science, Ferdowsi University of Mashhad, Mashhad, Iran. Email: saidzadeh@um.ac.i
چکیده English

Field and Aims: Participatory criminal policy in Iran is a tested strategy for crime prevention. In this regard, in various areas, participatory criminal policy can accelerate the crime prevention strategy. Accordingly, the aim of this research is to analyze the role of the government and governance; civil society and public participation in the prevention of economic.
Method: In this research, a mixed method (documentary/quantitative) was used. In the documentary part, using existing theoretical knowledge and previous research, the role of the three factors of the government and governance; civil society and public participation in the prevention of economic crimes was identified, and then in the quantitative part of the research, fieldwork was carried out on documentary data and, while measuring the effect of independent variables on the dependent, the relationships in the model were also tested using structural equation modeling.      
Findings and Conclusions: The results of the analysis show that economic crimes in the country can be prevented through three means: government and governance; civil society and civil participation, and participatory criminal policy is a successful tool for the prevention of economic crimes. In the quantitative part, the results have shown that civil society has a direct and significant effect on explaining the prevention of economic crimes with a coefficient of 0.72, followed by the government and governance with a coefficient of 0.54, and finally the effect of public participation on the prevention of economic crimes with a coefficient of 0.40.

کلیدواژه‌ها English

Criminal Policy
Economic Crime
Prevention Of Economic Crimes
Government
Civil Society
Public Participation
- باقری‌کمارعلیا، محمد. (1394). مطالعۀ تطبیقی سیاست جنایی تقنینی ایران با کنوانسیون مریدا در مبارزه با فساد مالی و تحولات آن. پژوهش‌های حقوقی، 14(27)، 92-63.
http://jlr.sdil.ac.ir/article_32123.html
- حاجی‌تبار فیروزجایی، حسن؛ اصغری، روزبه و شاکری، ابوالحسن. (1400). سیاست جنایی مشارکتی اسلام در قبال جرایم اقتصادی. مطالعات فقه اقتصادی، 3(4)، 17-1.
https://journal.ihrci.ir/article_144965.html
- حطمی، ایمان؛ پاکزاد، بتول؛ فرح بخش، مجتبی و خسروی، حسن. (1398). تحلیل علل جرایم اقتصادی ایران در پرتو نظریه‌های جرم‌شناسی اقتصادی. مطالعات راهبردی ناجا، 4(11)، 114-91. https://sid.ir/paper/270265/fa
- خدائیان‌چگنی، ذبیح‌الله. (1391). بررسی تطبیقی نهادهای نظام عدالت کیفری فرانسه و ایران در مقابله با جرایم اقتصادی. مطالعات حقوقی، 4(2)، 58-31.
https://jls.shirazu.ac.ir/article_1130.html
- دلماس-‌مارتی، می‌ری. (1398). نظام‌های بزرگ سیاست جنایی، ترجمه علی‌حسین نجفی‌ابرندآبادی. تهران: بنیاد حقوقی میزان.
- رحیمی، محمدمهدی؛ منصوری، سیدمهدی و خواجه‌پور، کمال. (1402). بررسی فقهی حقوقی افساد فی‌الارض و مصادیق آن در جرایم اقتصادی. مطالعات فقه اقتصادی، 5(3)، 64-47.
 doi: 10.22034/ejs.2023.390164.1405
- ساداتی، سیدمحمدمهدی؛ مهدوی، محمود و حسینی، سیدمحمد. (1396). مبانی جرم‌انگاری جرایم اقتصادی در فقه امامیه. مطالعات حقوق کیفری و جرم شناسی، 4(1)، 134-111.
https://jqclcs.ut.ac.ir/article_63766.html
- شمس ناتری، محمدابراهیم و توسلی‌زاده، توران. (1390). پیشگیری وضعی از جرایم اقتصادی. مطالعات حقوق خصوصی، 41(4)، 217-199.
https://jlq.ut.ac.ir/article_29768.html
- لواسور، ژرژ. (1371). سیاست جنایی، ترجمه علی‌حسین نجفی ابرندآبادی. تحقیقات حقوقی، 11 و 12(2)، 436-395.
- مصطفی‌پور، منوچهر. (1395). بررسی جرایم اقتصادی در ایران و راهکارهای پیشگیری از آنها. مجله اقتصادی. دوماهنامه بررسی مسائل و سیاست‌های اقتصادی، ۱۶(۱ و ۲)، 76-53.
https://ejip.ir/article-1-871-fa.html
- ملازمیان، مسعود. (1387). سیاست جنایی تقنینی ایران در جرایم اقتصادی. تهران: انتشارات جاودانه.
- مومنی، هادی؛ روح الامینی، محمود و ساعد، محمدجعفر. (1401). سیاست جنایی ایران درجرایم اقتصادی. مطالعات فقه اقتصادی، 4(2)، 127-109.
https://journal.ihrci.ir/article_152154.html
- میرسعیدی، سید منصور و زمانی، محمود. (1392). جرم اقتصادی؛ تعریف یا ضابطه. پژوهش حقوق کیفری، 2(4)، 199-167.
- نجفی ابرندآبادی، علی‌حسین. (1382). از سیاست کیفری تا سیاست جنایی، دیباچه درآمدی به سیاست جنایی. تهران: نشر میزان.
- نجفی‌ابرندآبادی، علی‌حسین. (1386). تقریرات درس حقوق کیفری اقتصادی، جزوه درسی دانشکده حقوق دانشگاه شهید بهشتی. نشر نوین برتر.
- نصیری، مصطفی. (1401). مفهوم «جرم» در سیاست جنایی اسلام ذیل نظریه اعتباریات علامه طباطبایی. فلسفه حقوق، 1(2)، 50-31.
https://phlq.bou.ac.ir/article_73757.html
- Button, M., & Shepherd, D. (2023). The case for economic criminology. Journal of Economic Criminology, 1, 100015.
- Dharma, I.. (2022). Criminalization of Employers Against Workers in View of The Law. International Asia Of Law and Money Laundering (IAML), 1(4), 240-246.
https://www.mendeley.com/catalogue/300980f2-4c85-3d99-a16a-cfb6cd93986d/
- Jescheck, H. and Norton, J. (2024). Criminal Law. Encyclopedia Britannica. https://www.britannica.com/topic/criminal-law
- Ketaren, A. H. (2021). Review of Criminal Policy on Countering Economic Crimes. International Journal of Economic, Technology and Social Sciences (Injects), 2(1), 55-61.
- Pifferi, M. (2020). The Theory of Social Defence and the Italian Positive School of Criminal Law, Glossae. European Journal of Legal History 17 (23): 22-46 http://www.glossae.eu
- Schneider, H. J. (1986). Economic Crime ánd Economic Criminal Law in the Federal Republic of Germany. United Nations Asia and Far East Institute for the Prevention of Crime and the Treatment of Offenders (Hrsg.): Report for, 128-158.
- Takala, H. (2005). Nordic cooperation in criminal policy and crime prevention. Journal of Scandinavian Studies in Criminology and Crime Prevention, 5(2), 131-147.
https://www.tandfonline.com/doi/abs/10.1080/14043850410028695
- Vilks, A. (2019). Criminal Policy as a Basis for the Sustainable Development or Public Security. US-China L. Rev., 16, 293.
دوره 3، شماره 8
تابستان 1404
صفحه 19-42

  • تاریخ دریافت 26 مرداد 1404
  • تاریخ بازنگری 11 شهریور 1404
  • تاریخ پذیرش 16 شهریور 1404
  • تاریخ اولین انتشار 16 شهریور 1404
  • تاریخ انتشار 01 تیر 1404