پژوهش های جرم شناسی کاربردی

پژوهش های جرم شناسی کاربردی

نظارت سامانه های الکترونیکی در نظام عدالت کیفری ایران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری حقوق جزا و جرم‌شناسی دانشکده علوم انسانی دانشگاه آزاد اسلامی واحد قم، ایران. (نویسنده مسئول). رایانامه: amirpoostchii@gmail.com
2 دانشیاردانشکده علوم انسانی گروه جزا و جرم‌شناسی، دانشگاه آزاد استان قم، ایران. رایانامه: Shahrdad.Darabi@yahoo.com
10.22034/aqcr.2025.2053253.1051
چکیده
زمینه و هدف: تحولات فناوری در دهه‌های اخیر، تأثیرات گسترده‌ای بر حوزه‌های مختلف زندگی بشری، از جمله نظام‌های حقوقی و کیفری، بر جای گذاشته است. یکی از این تأثیرات چشمگیر، ورود فناوری‌های نوین به عرصه اجرای مجازات‌ها و نظارت بر محکومان است. در این میان، نظارت سامانه‌های الکترونیکی به‌عنوان یکی از مهم‌ترین دستاوردهای این تحول فناورانه، جایگاه ویژه‌ای در سیاست‌های کیفری معاصر یافته است. این نهاد کیفری که در ابتدا به‌منظور کاهش تراکم جمعیت زندان‌ها و ارتقای کیفیت نظارت بر محکومان طراحی شد، امروزه به ابزاری کارآمد در مدیریت نظام عدالت کیفری تبدیل شده است.
روش: این پژوهش با رویکردی تحلیلی-توصیفی نگارش یافته است.
یافته‌ها و نتایج: یافته‌های تحقیق نشان می‌دهد که نظارت الکترونیکی نه‌تنها محدود به جرائم کم‌اهمیت نیست، بلکه می‌تواند در مواردی همچون آزادی مشروط، نظام نیمه‌آزادی و حتی در برخی از جرائم تعزیری شدید نیز به کار رود. همچنین، تحلیل آرای قضایی مرتبط نشان می‌دهد که رویکرد قضات در پذیرش این نهاد کیفری با توجه به وضعیت فردی و اجتماعی محکومان متغیر است. از سوی دیگر، بررسی فناوری‌های به‌کاررفته در این سامانه‌ها، از جمله پابندهای الکترونیکی و سیستم‌های جی‌پی‌اس، بیانگر کارایی بالای این تجهیزات در نظارت مؤثر بر محکومان است. نتیجه‌گیری پژوهش حاکی از آن است که نظارت سامانه‌های الکترونیکی می‌تواند به‌عنوان ابزاری مؤثر در کاهش جمعیت کیفری زندان‌ها، اصلاح و بازپروری محکومان و همچنین، حفظ امنیت عمومی نقش بسزایی ایفا کند. با این حال، چالش‌هایی نظیر هزینه‌های اجرایی، ملاحظات حقوق بشری و ضرورت تدوین آیین‌نامه‌های دقیق‌تر برای استفاده بهینه از این سامانه‌ها وجود دارد.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Supervision of Electronic Systems in Iran's Criminal Justice System

نویسندگان English

Amir Poostchi 1
Shahrdad Darabi 2
1 PhD candidate in Criminal Law and Criminology, Faculty of Humanities, Islamic Azad University, Qom Branch, Iran. (Author). Email: amirpoostchii@gmail.com
2 Associate Professor in Criminal Law and Criminology, Faculty of Humanities, Islamic Azad University, Qom Branch, Iran. Email: Shahrdad.Darabi@yahoo.com
چکیده English

Field and Aims: Technological advancements in recent decades have significantly impacted various aspects of human life, including legal and criminal justice systems. One of the most notable effects of these advancements is the introduction of modern technologies in the execution of punishments and monitoring of offenders. Among these innovations, electronic monitoring systems have gained a prominent position in contemporary criminal policies. Initially designed to reduce prison overcrowding and enhance the quality of offender supervision, this penal institution has now evolved into an effective tool for managing the criminal justice system.
Method: This research has been conducted using an analytical-descriptive approach.
Findings and Conclusions: The study’s findings indicate that electronic monitoring is not limited to minor offenses; rather, it can also be applied in cases such as parole, semi-freedom systems, and even certain serious discretionary crimes. Additionally, an analysis of relevant judicial rulings reveals that judges’ approaches to accepting this penal measure vary based on the individual and social circumstances of offenders. Furthermore, an examination of the technologies used in these systems, including electronic ankle bracelets and GPS tracking, highlights the high efficiency of these devices in ensuring effective offender supervision. The research concludes that electronic monitoring systems can play a crucial role in reducing prison populations, rehabilitating offenders, and maintaining public security. However, challenges such as implementation costs, human rights considerations, and the necessity of drafting more precise regulations for the optimal use of these systems remain significant concerns.

کلیدواژه‌ها English

Electronic Monitoring Systems
Supervision
Electronic Ankle Bracelet
Alternative Sanctions
- آرامفر، شاهین. (1398). قرارهای تأمین کیفری توام با ضرورت اخد موافقت متهم. پایان‌نامه کارشناسی ارشد دانشگاه علامه طباطبائی تهران.
-آشوری، محمد. (1401). جایگزین‌های زندان یا مجازاتهای بینابین. چاپ سوم. انتشارات جهش.
-پوستچی، امیر. (1403). رویکرد حقوقی کیفرشناختی به اجرای مجازات حبس از طریق نظارت سامانه‌های الکترونیکی با تاکید بر رویه قضایی. پایان‌نامه کارشناسی ارشد دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه علامه طباطبائی تهران.
-حبیب پروین،کریم. (1401). نظارت الکترونیکی در حقوق کیفری ایران و انگلستان. چاپ اول. بنیاد حقوقی میزان.
-دارابی، شهرداد. (1401). پاسخ‌گذاری ترکیبی در سیاست جنایی بین المللی. آموزه‌های حقوق کیفری، 19(24)، 124-95.
https://cld.razavi.ac.ir/article_1727.html
-دارابی، شهرداد. (ب1401). راهبرد ترکیبی در مدل‌های مردم‌سالار و اقتدارگرایی فراگیر سیاست جنایی. پژوهش‌نامه حقوق کیفری، 13(25)، 74-53.
https://jol.guilan.ac.ir/article_5195.html?lang=fa
-دارابی، شهرداد. (1395). ریزومیک‌شدن پیشگیری از جرم در پرتو ریزومیک‌شدن ارتکاب جرم. آموزه‌های حقوق کیفری، 13(12)، 198-169.
https://cld.razavi.ac.ir/article_470.html
-رحیمی نژاد، اسمعیل. (1387). کرامت انسانی در حقوق کیفری. چاپ اول. بنیاد حقوقی میزان.
-طهماسبی، جواد. (1400). آیین دادرسی کیفری اجرای احکام. بنیاد حقوقی میزان.
-فروغی، فضل الله؛ ایرانی، امیر. (1395). مطالعه تطبیقی شناسایی و اجرای نظارت الکترونیکی در حقوق کیفری ایران و آمریکا. مطالعات حقوق تطبیقی، 7(2)، 626-601.
https://jcl.ut.ac.ir/article_60695.html
-کوشکی، غلامحسن؛ پوستچی، امیر. (1403). چالش‌های اجرایی نهاد نظارت سامانه‌های الکترونیکی در نظام عدالت کیفری ایران با نگاهی بر رویه قضایی. پژوهش‌های حقوق جزا و جرم‌شناسی، 12(24)، 128-97.
https://jclc.sdil.ac.ir/article_202772.html
-مؤذن زادگان، حسنعلی. (1401). بحران کرونا و دادرسی کیفری الکترونیکی. دانشگاه علامه طباطبائی.
-نجفی ابرندآبادی، علی حسین. (1375). سیاست جنایی سازمان ملل متحد. تحقیقات حقوقی. (18)، 355-287.
https://lawresearchmagazine.sbu.ac.ir/article_56669.html
دوره 2، شماره 4
تابستان 1403
صفحه 101-126

  • تاریخ دریافت 23 بهمن 1403
  • تاریخ پذیرش 14 اسفند 1403
  • تاریخ اولین انتشار 14 اسفند 1403
  • تاریخ انتشار 01 تیر 1403