پژوهش های جرم شناسی کاربردی

پژوهش های جرم شناسی کاربردی

نقش آموزش در پیشگیری از بزه دیدگی اطفال و نوجوانان در فضای مجازی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 استادیار گروه حقوق جزا و جرم‌شناسی دانشکده حقوق، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران. رایانامه: ab.tadayyon@iau.ac.ir
2 کارشناسی ارشد حقوق جزا و جرم‌شناسی دانشکده حقوق، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران. (نویسنده مسئول). رایانامه: niloofar.naderi99@gmail.com
3 دانشجوی کارشناسی ارشد حقوق جزا و جرم‌شناسی دانشکده علوم انسانی، واحد صفادشت، دانشگاه آزاد اسلامی، صفادشت، ایران. رایانامه: m..k.azizi@gmail.com
10.22034/aqcr.2024.715537
چکیده
زمینه و هدف: با پیشرفت روزافزون فناوری و استفاده از اینترنت، بزه‌دیدگی در فضای مجازی، به‌ویژه برای اطفال و نوجوانان، به یکی از چالش‌های اصلی تبدیل‌شده است. مدارس به‌عنوان یکی از مهم‌ترین محیط اجتماعی حضور اطفال و نوجوانان محسوب می‌شوند و معلمان، مدیران و معاونان به‌عنوان مؤلفه‌های اصلی این نهاد در پیشگیری از بزه‌دیدگی اطفال و نوجوانان نقش مؤثری دارند. هدف از انجام این پژوهش، بررسی نقش آموزش در پیشگیری از بزه‌دیدگی اطفال و نوجوانان در فضای مجازی می‌باشد.
روش: این تحقیق ازنظر هدف، کاربردی و روش تحقیق آن، پیمایشی است. جامعۀ آماری، مدیران، معاونان و معلمان مدارس شهر تهران بودند که تجربۀ مواجهه با طفل و نوجوانِ بزه‌دیده در فضای مجازی را داشته‌اند؛ و 318 نفر نمونه آماری را تشکیل داد. روش نمونه‌گیری به‌صورت گلوله برفی انجام‌شده است. پایایی پرسش‌نامه‌ها با استفاده از روش آلفای کرونباخ 94/0 به دست آمد. روایی صوری پرسش‌نامه توسط اساتید، متخصصان و خبرگان بررسی و مورد تائید قرار گرفت. با استفاده از آزمون تی تک‌نمونه‌ای و تحلیل رگرسیون و نرم‌افزار «اس. پی. اس. اس» نیز داده‌ها تجزیه‌وتحلیل شد.
یافته‌ها و نتایج: یافته‌ها حاکی از آن است که ارتباط نامناسب با گروه‌های همسال در فضای مجازی و بی­توجهی به نیازهای عاطفی اطفال و نوجوانان ازجمله علل بزه‌دیدگی اطفال و نوجوانان در فضای مجازی است. افزایش دانش معلمان به فضای مجازی، تدوین دروس آموزشی جهت افزایش سواد فضای مجازی دانش‌آموزان در مدارس، افزایش نظارت و کنترل مدیران و معاونان مدارس، ایجاد همدلی میان دانش‌آموزان و معلمان در پیشگیری از بزه‌دیدگی مؤثر هستند. مدرسه از طریق آموزش صحیح استفاده از فضای مجازی در پیشگیری از بزه‌دیدگی اطفال و نوجوانان نقش زیاد و خیلی زیادی دارد.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

The role of education in preventing the victimization of children and adolescents in cyberspace

نویسندگان English

Abbas Tadayyon 1
Niloofar Naderi 2
Mohsen Azizi Kakvandi 3
1 Assistant Professor, Department of Criminal Law and Criminology, Faculty of Law, Central Tehran Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran. Email: ab.tadayyon@iau.ac.ir
2 Master in Criminal Law and Criminology, Faculty of Law, Central Tehran Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran. (Author). Email: niloofar.naderi99@gmail.com
3 Postgraduate student in Criminal Law and Criminology, Faculty of Humanities, Safadasht Branch, Islamic Azad University, Safadasht, Iran. Email: m..k.azizi@gmail.com
چکیده English

Field and Aims: With the increasing development of technology and the use of the Internet, cyberbullying has become one of the main challenges, especially for children and adolescents. Schools are considered as one of the most important social environments for children and adolescents, and teachers, managers and assistants as the main components of this institution play an effective role in preventing the victimization of children and adolescents, the purpose of this research is to investigate the role of education in preventing child victimization and Adolescents are in cyber space.
Method: This research is applied in terms of purpose and its research method is survey. The statistical population was principals, assistants and teachers of schools in Tehran who had the experience of encountering abused children and adolescents in cyberspace; And 318 people formed the statistical sample. The sampling method was done in the form of a snowball. The reliability of the questionnaires was obtained using Cronbach's alpha method of 0.94. The face validity of the questionnaire was checked and confirmed by professors, specialists and experts. By using sample t-tech test and regression analysis and "S. P. S. S" also analyzed the data.
Findings and Conclusions: The findings indicate that improper communication with peer groups in cyberspace, neglecting the emotional needs of children and adolescents, are among the causes of children and adolescents being victimized in cyberspace. Increasing teachers' knowledge of cyber space, developing educational courses to increase students' virtual space literacy in schools, increasing supervision and control of school principals and assistants, creating empathy between students and teachers are effective in preventing bullying. The school plays a very important role in preventing the victimization of children and adolescents through proper training in the use of cyber space.

کلیدواژه‌ها English

Education
prevention
Victimization
Virtual space
Children and Adolescents
- احمدی‌مقدم، جواد. (١٣٩٦). پیشگیری از بزه‌دیدگی اطفال در خصوص جرائم اخلاقی در فضای مجازی با تأکید بر شبکه‌های اجتماعی. پایان‌نامه کارشناسی ارشد. دانشکده حقوق. دانشگاه عدالت.
-ایروانیان، امیر؛ جوانمرد، بهروز؛ سیدزاده ثانی، سیدمهدی؛ متولی زاده نایینی، نفیسه و مالجو، محسن. (1395). کودک‌آزاری از علت‌شناسی تا پاسخ‌دهی. چاپ سوم. انتشارات خرسندی.
-بیابانگرد، اسماعیل. (1375). عوامل موثر در افت تحصیلی دانش‌آموزان. تربیت، 8(11)، 10-6.
http://ensani.ir/fa/article/47475/
-بیات، بهرام؛ شرافتی پور، جعفر و عبدی، نرگس. (1387). پیشگیری از جرم با تکیه ‌بر رویکرد اجتماع‌محور. انتشارات نیروی انتظامی جمهوری اسلامی ایران، معاونت اجتماعی، اداره کل مطالعات اجتماعی.
-حاجی تبار فیروزجایی، حسن. (1389). پیشگیری وضعی از بزه‌دیدگی کودکان در معرض خطر در ایران با تأکید بر قوانین و مقررات انگلستان. مطالعات پیشگیری از جرم، 5(17)، 129-166.
http://cps.jrl.police.ir/article_13529.html
-حاجی ده آبادی، محمد علی و سلیمی، احسان. (1397). علت‌شناسی بزه‌دیدگیِ زنان در شبکه‌های اجتماعی؛ مطالعه‌ی موردی شبکه‌ی اجتماعی فیس‌بوک. فصلنامه زن و جامعه، 9 (35)، 117-142.
https://jzvj.marvdasht.iau.ir/article_3193.html
-خضرنژاد، عمر. (۱۳۹۸). تبیین جامعه‌شناختی جایگاه سواد رسانه‌ای شهروندان ایرانی در حوزه عمومی مجازی. مقالات برگزیده سومین همایش ملی آسیب‌های اجتماعی. ایران. جلد ششم. چاپ اول. انتشارات آگاه.
-خواجوند احمدی، عیسی و ابراهیمی، سارا. (1400). نقش عوامل فردی، خانوادگی و اجتماعی در بزه‌دیدگی در فضای مجازی. مطالعات توسعه اجتماعی ایران، 50-47(13)، 23-7.
https://journals.srbiau.ac.ir/article_17766.html
-رایجیان اصلی، مهرداد. (١٣٨٣). رهیافتی نو به بنیان‌های نظری پیشگیری از جرم. مجله حقوقی دادگستری، 48-49(68)، 123-168.
https://www.jlj.ir/article_44531.html
-رجبی پور، محمود. (1382). پلیس مطلوب (قسمت پنجم). پژوهش‌های انتظامی، 3(5)، 54-34.
http://pok.jrl.police.ir/article_97305.html
-رهگشا، امیرحسین؛ موسوی، سید ایمان و علوی اردکانی، سید محمد. (1396). پیشگیری رشدمدار از بزهکاری کودکان و نوجوانان در فضای سایبر. ماهنامه آفاق علوم انسانی، (10). 14-1.
http://pazhouheshha.ir/List.aspx?volume=2029
-زمانیان، مجتبی و اقبالی، علی. (1393). نقش برنامه‌ی درسی و آموزشی در پیشگیری از جرائم مجازی رایانه‌ای بر اساس SWO، از دیدگاه معلمان شهرستان نهاوند. مطالعات پیشگیری از جرم، 8(28)، 79-95.
http://cps.jrl.police.ir/article_13618.html
-سید هاشمی، سیدقاسم؛ فریدیان، کبری؛ محمودی، حجت؛ حسین زاده خانمیری، بهناز؛ احمدپور محله، المیرا؛ اعزازی، مهری و اعظمی، ابراهیم. (1399). فضای سایبری و گرایش به اعتیاد در نوجوانان: نقش محوری قلدری/ قربانی‌شدن سایبری و بدتنظیمی روان‌شناختی. مطالعات روان‌شناختی، 16(3)، 119-134.
https://psychstudies.alzahra.ac.ir/article_5107.html
-سید هاشمی، سید قاسم و حقیقتی، فروغ. (۱۳۹۶). سایت‌های شبکه‌های اجتماعی و مشکلات سلامت روانی در نوجوانان با تأکید بر نقش محوری مزاحمت سایبری. کنفرانس بین‌المللی نوآوری‌های اخیر در روان­شناسی مشاوره و علوم رفتاری، تهران، 4.
https://civilica.com/doc/670257
-شیری ورنامخواستی، عباس و بطیاری، عاطفه. (1397). پیشگیری از بزه‌دیدگی قلدری کودکان و نوجوانان از مسیر مداخلات مدرسه‌محور (نگاهی به برنامه SEL). مطالعات حقوق کیفری و جرم‌شناسی، 48(2)، 356- 335.
https://jqclcs.ut.ac.ir/article_70814.html
-عباچی، مریم. (1383). پیشگیری از بزهکاری و بزه‌دیدگی کودکان. مجله دادگستری، 68(47)، 86- 49.
https://www.jlj.ir/article_44546.html
-عبداله زاده قمشی، ولی؛ احمدی، جعفر و سعادت فر، رحمت. (1400). نقش همدلی، تنظیم هیجان و فضای مدرسه در برابر آزارواذیت سایبری، پیشرفت‌های نوین در روانشناسی. علوم تربیتی و آموزش‌وپرورش، 4(43)، 198- 193.
https://www.jonapte.ir/fa/showart-b7dddcb1b4082aeceace3d1dab4b71e3
-عبدالهی، سامان و کرامتی­معز، هادی. (1395). تحلیل جامعه‌شناسی جنایی علل و پیامدهای هرزه‌نگاری در شبکه‌های اجتماعی مجازی و راهکارهای پیشگیری اجتماعی از آن. فصلنامۀ علمی پژوهشی علوم اجتماعی، 10(35)، 340- 323.
https://sanad.iau.ir/journal/ssq/Article/544854?jid=544854
-علی‌اکبری، نگین و نصیری زرندی، زینب. (1398). تأثیر فضای مجازی بر آسیب‌های اجتماعی. پیشرفت‌های نوین در روانشناسی، علوم تربیتی و آموزش‌وپرورش، 16(2)، 72- 63.
https://www.jonapte.ir/fa/showart-c4d5b5da275f7a341aa064e95e74c5b8
-علاقه‌بند، علی. (1400).  جامعه‌شناسی آموزش‌وپرورش. چاپ شصت و هشتم. انتشارات روان.
-عمید، حسن. (1389). فرهنگ فارسی عمید. چاپ اول. انتشارات میلاد نور.
-غفاری، صالح و زاهدیان، محمدحسن. (1395). پیشگیری رشدمدار جرائم رایانه‌ای از منظر جرم‌شناسی. خبرنامه داخلی کانون وکلای دادگستری استان مازندران، 1(12)، 36-25.
https://elmnet.ir/doc/410053777-21323
-فردریش، لوزل و بندر، دوریس. (2011). آموزش مهارت‌ها اجتماعی به کودکان برای پیشگیری از رشد جامعه‌ستیزی و جرم. ترجمه جمشید غلاملو. دانشنامه پیشگیری از جرم. انتشارات میزان.
-قاسمی پیربلوطی، اکبر و مرادی، عزیزمراد. (1398). تعامل پیشگیرانه پلیس و مدارس، زمینه‌های ایجاب. راهکارهای تحقق. آموزش در علوم انتظامی، 7(26)، 212- 169.
http://tps.jrl.police.ir/article_93243.html
-گسن، ریموند. (1390). جرم‌شناسی کاربردی. ترجمۀ مهدی کی نیا. انتشارات علامه طباطبایی.
-کرامتی معز، هادی و میرخلیلی، سیدمحمود. (١٣٩٩). پیشگیری رشدمدار از بزه‌دیدگی کودکان در شبکه‌های اجتماعی مجازی (مطالعه موردی معلمان منطقه پنج شهر تهران). مطالعات پیشگیری از جرم، 15(56)، 22- 1.
http://cps.jrl.police.ir/article_95006.html
-کریمیان، پروانه و حاجی ده­آبادی، محمدعلی. (۱۳۹۵). بزه‌دیدگی کودکان و نوجوانان در فضای مجازی و راهکارهای حقوق مقابله با آن. کنگره بین‌المللی جامع حقوق ایران.
https://civilica.com/doc/634154
-لپز (ژرار)، فیلیزولا. (1380). بزه‌دیده و بزه‌دیده‌شناسی. ترجمه: روح الدین کردعلیوند و احمد محمدی. انتشارات مجد.
-مدنی، سعید. (1383). کودک‌آزاری در ایران، چاپ اول. انتشارات اکنون.
-محمدی، شهرام؛ بیژنی میرزا، طیبه و حاتمی، مهدی. (1397). نقش خانواده، مدرسه و رسانه در پیشگیری از وقوع جرم با تأکید بر معیارهای بین‌المللی حاکم بر تعهد دولت‌ها در آموزش افراد. تدریس‌پژوهی، 6(4)، 258- 238.
https://trj.uok.ac.ir/article_61040.html
-معین، محمد. (١٣۶٣). فرهنگ فارسی. چاپ نهم. انتشارات سرایش.
-نادری، نیلوفر؛ تدین، عباس و عبدالهی، سامان. (1401). پیشگیری از بزه‌دیدگی اطفال و نوجوانان در فضای مجازی با تأکید بر نقش خانواده و مدرسه (مطالعه موردی استان تهران). پایان‌نامه کارشناسی ارشد، رشته حقوق جزا و جرم‌شناسی. دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی.
-نایب پور، علی و موسوی، سید محمدرضا. (1395). تبیین نقش آموزش مبتنی بر تعلیم‌وتربیت اسلامی در پیشگیری از آسیب‌های فردی روانی فضای سایبری. پژوهش‌های اطلاعاتی و جنایی، 11(42)، 36- 9.
http://icra.jrl.police.ir/article_18174.html
-نجفی ابرندآبادی، علی حسین. (1381). تقریرات درس جرم‌شناسی (پیشگیری). دوره کارشناسی ارشد مجتمع آموزش عالی تهیه و تنظیم: مهدی سید زاده با بازخوانی: دکتر شهرام ابراهیمی. نیمسال دوم سال تحصیلی 1382–1381.
-نجفی ابرندآبادی، علی حسین. (1379). جرم‌شناسی. تقریرات دوره دکتری دانشگاه تربیت مدرس. تهیه و تنظیم: محمدعلی بابایی. نیمسال نخست سال تحصیلی 1380-1379.
 
-Kaya, M. N. (2013). Siber Güvenliğin Milli Güvenlik Açısından Önemi Ve Alınabilecek Tedbirler. Güvenlik Stratejileri Dergisi, 18(9), 145-81.
https://dergipark.org.tr/tr/pub/guvenlikstrtj/issue/7525/99154
-Meral. B, Çağlar. S. (2021). Siber Zorbalık: Çocuklarda Zorbalığın Yeni Dönemi ve Hemşirelik Yaklaşımları. Dokuz Eylül Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Elektronik Dergisi, 14(3), 261-267.
https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/1200229
-Morillo Puente, S. & Ríos Hernández, I. N. (2022). Cibervictimización en el marco de la Teoría de Actividades Rutinarias en la era digital. Revista de Psicología (PUCP), 40(1), 265-291.
https://dialnet.unirioja.es/servlet/articulo?codigo=8343
-Özer, N., & Şad, S. N. (2021). LİSE ÖĞRENCİLERİNDE SİBER ZORBALIK, SİBER MAĞDURİYET VE OKUL TÜKENMİŞLİĞİ. Milli Eğitim Dergisi, 50(229), 393-417.
https://dergipark.org.tr/tr/pub/milliegitim/issue/60215/637465
-Riyayanatasya, Y. W., & Rahayu, R. (2020). Involvement of Teenage-Students in Cyberbullying on WhatsApp. Jurnal Komunikasi Indonesia. 9(1), 1-3.
https://scholarhub.ui.ac.id/cgi/viewcontent.cgi?article=1005&context=jkmi
دوره 1، شماره 1 - شماره پیاپی 1
پاییز
پاییز 1402
صفحه 93-113

  • تاریخ دریافت 08 تیر 1403
  • تاریخ بازنگری 12 مرداد 1403
  • تاریخ پذیرش 15 شهریور 1403
  • تاریخ اولین انتشار 15 شهریور 1403
  • تاریخ انتشار 01 مهر 1402